با همکاری انجمن مهندسان مکانیک ایران
کلیدواژه‌ها = سرعت پیشروی
ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

تأثیر عمق شخم و سرعت پیشروی بر عملکرد روتیواتور در شرایط نیمه‌خشک

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 30 آذر 1404

https://doi.org/10.22067/jam.2025.94645.1415

محمود شاکر التوتونجی، یحیی ی. محسن، جارالله ماهر

چکیده مکانیزاسیون برای افزایش بهره‌وری کشاورزی و راندمان عملیاتی، به‌ویژه در مناطق نیمه‌خشک، بسیار مهم است. این مطالعه عملکرد یک تراکتور دو چرخ محرک CLAAS Talos 220 مجهز به روتیواتور برند Shaktiman را در دو عمق شخم 10 و 15 سانتی‌متر و سرعت‌های پیشروی 3، 5 و 7 کیلومتر بر ساعت در شمال عراق در طی فصل زراعی 2024-2023 ارزیابی کرد. نتایج نشان داد که افزایش عمق و سرعت پیشروی منجر به تلفات بیشتر توان ناشی از لغزش چرخ، افزایش مصرف سوخت و کاهش راندمان مزرعه و عمق واقعی شخم می‌شود. بیشترین میزان افت توان (6.96 اسب بخار) و کمترین راندمان (66.60 %) در عمق 15 سانتی‌متر و سرعت 7 کیلومتر بر ساعت ثبت شد، در حالی‌که کمترین میزان افت توان (0.031 اسب بخار) و بیشترین راندمان (80.42 %) در عمق 10 سانتی‌متر و سرعت 3 کیلومتر بر ساعت ثبت شد. همچنین نتایج نشان داد که مصرف سوخت با عمق افزایش می‌یابد، اما در سرعت‌های بالاتر کاهش می‌یابد و عمق واقعی شخم به دلیل ارتعاشات کاهش می‌یابد. نتایج نشان می‌دهد که انجام عملیات در عمق متوسط تقریبا 10 سانتی‌متر و با سرعت متوسط حدود 5 کیلومتر بر ساعت، انتخاب بهینه از نقطه نظر مصرف انرژی، بهبود عملکرد مزرعه و افزایش حفاظت از خاک است.

ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

ساخت و ارزیابی ماشین نشاکار برنج به‌صورت خشکه‌کاری

دوره 16، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 267-285

https://doi.org/10.22067/jam.2023.84424.1190

احمد سادین، محمدحسین آق خانی، محمدعلی ابراهیمی نیک، جلال برادران مطیع

چکیده استفاده از روش خشکه‌کاری و به‌کارگیری آبیاری دوره‌ای یا تناوبی، می‌تواند سبب کاهش مصرف آب در کشت برنج شود. استفاده از نشاکارهای مرسوم جهت نشای برنج در خاک امکان‌پذیر نبوده و این نشاکارها برای کار در زمین غرقاب طراحی شده‌اند. در این پژوهش نشاکار خشکه‌کاری برنج که می‌تواند عملیات نشاکاری را در خاک انجام دهد، طراحی و ساخته شد. اجزای اصلی این نشاکار شامل شیار بازکن، پوشاننده، مخزن ذخیره نشا یا سینی نشا، مکانیزم بوته ساز (موزع)، مکانیزم انتقال بوته به خاک (پیستون حمل نشا)، جداکننده انتهایی بوته در خاک، سیستم انتقال توان، کفشک تنظیم عمق، شاسی اصلی و فرعی بود. مشخصات کلی نشاکار طراحی و ساخته‌شده به‌ازای یک ردیف، شامل عرض کار mm250، توان دورانی مورد نیاز kW0.57، ظرفیت مزرعه‌ای تئوری ha hr-10.06 و بازده مزرعه‌ای 66.67 درصد است. به‌منظور ارزیابی عملکرد نشاکار ساخته‌شده، صفات درصد بوته‌های از دست‌رفته، میانگین زاویـه‌ی اسـتقرار بوته‌ها نسبت به افق، میانگین فاصله نشاها روی ردیف کشت و میانگین تعداد نهال در بوته مورد بررسی قرار گرفتند. آزمون‌هـا بـا اسـتفاده از آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام گرفت. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح سرعت پیشروی 0.25، 0.5 و 1 متر بر ثانیه و عمق نشاکاری در سه سطح 4، 8 و 12 سانتی‌متر و اندازه دهانه خروجی سینی نشا در سه سطح 10، 15 و 20 میلی‌متر بودند. نتایج این تحقیق نشان داد که تغییـرات سرعت پیشروی، عمق نشاکاری و اندازه دهانه خروجی و اثر متقابل سرعت و عمق در سطح 99 درصد بر روی درصد بوته‌های از دست‌رفته دارای تاثیر معنادار بود. همچنین متغیرهای مستقل سرعت پیشروی، عمق نشاکاری و اثر متقابل آن‌ها بر زاویه استقرار بوته در سطح 99 درصد معنی‌دار بود. تنها متغیر مستقل سرعت پیشروی بر فاصله بین بوته‌ها روی ردیف تاثیر معنی‌دار بود. همچنین، اثرات اندازه دهانه خروجی سینی نشا در سطح 99 درصد و عمق نشاکاری در سطح 95 درصد بر روی تعداد نهال در بوته معنادار بودند.

ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

بهینه‌سازی چندمتغیره کیفیت خاک‌ورزی گاوآهن برگردان‌دار با استفاده از روش سطح پاسخ

دوره 16، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 317-334

https://doi.org/10.22067/jam.2025.92680.1357

محمد اکبری، عیسی حزباوی، مصطفی جعفریان

چکیده حفظ بقایا و ناهمواری خاک در اراضی دیم، فرسایش را تقلیل داده و خاک‌ورزی حفاظتی با بهبود رشد گیاه، در پایداری کشاورزی نقش اساسی دارد. با توجه به اهمیت این روش‌ها و کمبود پژوهش‌های دقیق، مطالعه حاضر به‌منظور انتخاب بهینه‌ترین روش خاک‌ورزی حفاظتی انجام پذیرفت. این تحقیق به‌منظور مدل‌سازی و بهینه‌سازی کیفیت خاک‌ورزی (ناهمواری سطح و دفن بقایا) با استفاده از گاوآهن برگردان‌دار انجام شد. هدف، تعیین بهترین سرعت و عمق شخم گاوآهن برای دستیابی به کیفیت مطلوب خاک‌ورزی است. به‌منظور تعیین شرایط بهینه، تأثیر سرعت پیشروی تراکتور (5، 7.5 و 10 کیلومتر بر ساعت) و عمق شخم (17.5، 22.5 و 27.5 سانتی‌متر) با استفاده از روش سطح پاسخ ارزیابی شد. به‌منظور سنجش ناهمواری سطح خاک و تعیین درصد مدفون شدن بقایای گیاهی، به‌ترتیب از دستگاه پین‌متر و روش پردازش تصویر استفاده شد. نتایج حاکی از تأثیر معنادار کلیه فاکتورهای مستقل بر هر دو شاخص بود (P<0.01). نتایج نشان داد که افزایش عمق شخم منجر به افزایش 36.78 درصدی در میزان ناهمواری سطح خاک گردید، در حالی‌که کاهش عمق شخم با افت 13.74 درصدی در مدفون شدن بقایای گیاهی همراه بود. همچنین، کاهش سرعت پیشروی، کاهش 7.87 درصدی در مدفون شدن بقایا و افزایش 32.82 درصدی در ناهمواری سطح خاک را نشان داد. در شرایط بهینه، مقادیر 10.96 سانتی‌متر برای ناهمواری سطح خاک و 69.34 درصد برای مدفون شدن بقایای گیاهی مشاهده شد. این نتایج در سرعت 5 کیلومتر بر ساعت و عمق شخم 17.5 سانتی‌متر به‌دست آمد.

مهندسی سازه و مواد برای سامانه‌های کشاورزی

مقایسه عملکرد تیغه کامپوزیت پلیمر تقویت شده با الیاف (FRP) با تیغه فولادی مورد استفاده در گاوآهن قلمی

دوره 12، شماره 1، بهار 1401، صفحه 1-19

https://doi.org/10.22067/jam.v12i1.81980

محمد رحمتیان، سید حسین کار پرورفرد، محمد امین نعمت اللهی، احمد شریفی مالواجردی

چکیده در سراسر دنیا، کشاورزان ادوات مختلفی را برای خاک‌ورزی انتخاب می‌کنند که این به نوع محصول، نوع خاک، میزان باقی‌مانده گیاه از محصول قبلی و غیره بستگی دارد. انتخاب ابزار خاک‌ورزی نیز تحت تأثیر در دسترس بودن ابزارآلات، توان مصرفی، هزینه‌های کارگری و سرمایه‌های موجود است. در این تحقیق، نیروی کششی، سطح مقطع به‌هم خوردگی خاک، شاخص مخروط خاک و مصرف سوخت در نظر گرفته شد. اثرات زاویه حمله، سرعت پیشروی و رطوبت خاک بر پارامترهای نام برده بررسی شد. در این تحقیق، مقایسه‌ای بین عملکرد تیغه کامپوزیت پلیمر تقویت شده با الیاف (FRP) و تیغه فولادی معمولی انجام شد. آزمایش‌ها بر اساس آزمایش کرت‌های دو بار خرد شده بر پایه‌ی طرح کاملاً تصادفی، انجام شد. عوامل رطوبت خاک، زاویه حمله و سرعت پیشروی در سه سطح گنجانده شد. سه سطح برای رطوبت خاک (9.3، 13، 16.7%)، زاویه حمله (20، 30، 40 درجه) و سرعت پیشروی (3، 5، 7 کیلومتر در ساعت) در نظر گرفته شد. تیغه کامپوزیت FRP به‌طور متوسط در محدوده مورد نظر برای متغیرها باعث کاهش نیروی کششی، مصرف سوخت و شاخص مخروط خاک به‌ترتیب 14.97%، 16.63% و 35.08% نسبت به تیغه فولادی شده است. همچنین، سطح به‌هم خوردگی خاک ایجاد شده توسط تیغه کامپوزیت FRP،4.93% بیشتر از تیغه فولادی بود. با توجه به نتایج این مطالعه، مشخص است که تیغه کامپوزیت FRP عملکرد بهتری نسبت به تیغه فولادی معمولی برای متغیرهای آزمون فوق دارد. با توجه به این‌که کامپوزیت FRP از فولاد ارزان‌تر است، این امر منجر به صرفه‌جویی قابل‌توجهی در تولید تیغه کامپوزیت FRP مورد استفاده در گاوآهن چیزل و ابزارهای خاک‌ورزی مرکب می‌شود که از نظر اقتصادی برای کشاورز و تولیدکننده مقرون به صرفه است.

ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

طراحی، ساخت و ارزیابی یک واحد برداشت کلم پیچ

دوره 9، شماره 1، 1398، صفحه 1-13

https://doi.org/10.22067/jam.v9i1.62703

امین رضاحسینی، کاظم جعفری نعیمی، حمید مرتضی پور

چکیده برداشت محصول کلم پیچ در ایران به‌طور معمول با دست انجام می‌شود. این روش برداشت، هزینه بالایی برای کشاورزان به‌همراه دارد. به‌‌طوری‌که، حتی در بعضی مواقع، کشت این محصول به‌دلیل هزینه بالای برداشت با نیروی کارگری، مقرون‌ به صرفه نیست. تاکنون در ایران فعالیت‌های چندانی در خصوص مکانیزاسیون برداشت محصول کلم پیچ انجام نشده است. در این پژوهش، با توجه به خصوصیات فیزیکی و مکانیکی محصول، یک واحد از ماشین مناسب برای برداشت ردیفی کلم پیچ در مزارع کوچک ایران طراحی و ساخته شد. در دستگاه ارائه شده، ابتدا خاک اطراف ریشه‌ کلم، به‌وسیله دو واحد ابزار ساق باریک، مجهز به تیغه جانبی (ابزار L شکل) سست می‌شود و سپس به‌وسیله نوار نقاله‌های دندانه‌دار، ریشه کلم از خاک خارج شده و محصول از سطح زمین برداشت می‌گردد. توان مورد نیاز برای حرکت تسمه‌های بیرون‌کشنده از محور توان‌دهی تراکتور (P.T.O) تأمین شد. به‌منظور ارزیابی دستگاه، تأثیر سه عامل سرعت پیشروی در سه سطح 2، 5/3 و 5 کیلومتر بر ساعت، زاویه استقرار دستگاه نسبت به افق در سه سطح 20، 25 و 30 درجه و فاصله بین بوته‌ها روی ردیف، در دو سطح 40 و 60 سانتی‌متر، بر عملکرد برداشت بررسی گردید. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. بیشترین ظرفیت ماشین برداشت کلم و راندمان برداشت به‌ترتیب بیش از 5300 بوته بر ساعت و 80 درصد بود که در سرعت پیشروی 5/3 کیلومتر بر ساعت با زاویه استقرار 25 درجه به‌دست آمد.

ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

ساخت و ارزیابی دستگاه برداشت پیاز با محورهای زائده‌دار

دوره 8، شماره 2، 1397، صفحه 249-262

https://doi.org/10.22067/jam.v8i2.62726

محمد امین زمانی ده یعقوبی، کاظم جعفری نعیمی، محسن شمسی، حسین مقصودی

چکیده یکی از پرهزینه‌ترین و مشکل‌ترین مراحل تولید پیاز، برداشت محصول است. در این تحقیق ساخت و ارزیابی یک دستگاه جدید برای برداشت پیاز ارائه شده است. در روش جدید برداشت، حرکت انتقالی و دورانی محورهای زائده‌دار دستگاه باعث بریده شدن، گسیختگی و به‌هم خوردن لایه خاک زیر غده‌ها می‌گردد. با توجه به جهت چرخش محورها، این گسیختگی موجب حرکت رو به بالای خاک، جدا شدن خاک از غده‌ها و روی سطح قرار گرفتن محصول می‌شود. دستگاه ساخته شده دارای طول cm 126، عرض cm 156/5 و ارتفاع cm 98 می‌باشد و 112 کیلوگرم وزن دارد. ظرفیت مزرعه ای این دستگاه برابر 0/6 هکتار در ساعت است. به منظور ارزیابی دستگاه از نظر تأثیر سرعت دورانی محورها، سرعت پیشروی و عمق کار بر کارکرد دستگاه از آزمایش فاکتوریل سه فاکتوره در قالب طرح کاملاً تصادفی و سه تکرار استفاده شد. کارکرد دستگاه با اندازه‌گیری درصد موفقیت در برداشت شدن غده‌ها به صورت سالم ارزیابی گردید. آزمایش‌های انجام شده نشان‌دهنده معنی‌دار شدن تأثیر عوامل سرعت پیشروی و عمق ‌کار بر موفقیت در برداشت محصول بود. این در حالی است که تأثیر سرعت دورانی محورها، اثر متقابل عمق کار و سرعت دورانی محورها و اثر متقابل سه‌گانه معنی‌دار گزارش نشد. همچنین، درصد موفقیت در برداشت به اثر متقابل سرعت دورانی محورها و سرعت پیشروی و اثر متقابل سرعت پیشروی و عمق کار وابسته بود. نتایج نشان داد که بهترین کارکرد دستگاه در عمق کار 20 سانتی‌متر، سرعت پیشروی 5/4 کیلومتر در ساعت و سرعت دورانی محورها برابر 220 دور بر دقیقه حاصل شد.

کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

طراحی، ساخت و ارزیابی دینامومتر کششی بی‌سیم

دوره 6، شماره 2، 1395، صفحه 547-556

https://doi.org/10.22067/jam.v6i2.45589

ایمان احمدی

چکیده اندازه‌گیری توان کششی مورد نیاز ادوات کشاورزی از نقطه نظر طراحی ماشین و انطباق آن با تراکتور برای متخصصین ماشین های کشاورزی حائز اهمیت است، بنابراین در این پژوهش به طراحی، ساخت و ارزیابی یک دینامومتر کششی تراکتوری اقدام شد که دارای قابلیت سنجش و ذخیره‌سازی مؤلفه افقی مقاومت کششی و سرعت پیشروی ادوات خاک‌ورزی بوده و در نتیجه قادر به محاسبه توان مورد نیاز برای کشش آن ها ‌باشد. موضوع منحصر به فرد در طراحی این دینامومتر استفاده از ابزار کنترل‌کننده از راه دور برای صدور دستورات مدیریت داده‌برداری است. بر طبق نتایج این پژوهش معادله خط و ضریب تبیین مربوط به کالیبراسیون حسگر نیروسنج به ترتیب برابر با y=2.059x-0.1 و R2=0.999 به‌دست آمد و معادله خط و ضریب تبیین مربوط به ارزیابی حسگر سرعت‌سنج به ترتیب برابر با y=1.001x+0.065 وR2=1 محاسبه شد. از سوی دیگر بنابر نتایج آزمون مزرعه‌ای سامانه، مقاومت و توان کششی گاوآهن برگرداندار سه خیشه در حال کار در خاک لوم سیلتی رسی به ترتیب برابر با 14.3 kN و 18 hpاندازه‌گیری شد که با نتایج به‌دست آمده توسط سایر پژوهشگران همخوانی دارد. بنابراین می‌توان از دینامومتر توسعه یافته به‌منظور اندازه‌گیری توان کششی ادوات کشاورزی استفاده کرد.

مهندسی سامانه‌ها

طراحی، ساخت و ارزیابی سامانه دیجیتالی اندازه گیری لغزش و سرعت پیشروی مناسب برای تراکتورهای دو چرخ محرک موجود در کشور

دوره 2، شماره 1، 1391

https://doi.org/10.22067/jam.v2i1.12529

مهدی خسروی، محمد حسین عباسپورفرد، محمدحسین آق خانی

چکیده سرعت پیشروی و لغزش پارامترهای تعیین کننده بازده کششی در تراکتور هستند. اغلب تراکتورهای موجود بهدلیل عدم وجود استاندارد در زمینه تجهیز تراکتورها به وسایل اندازه‌گیری، فاقد ابزاری جهت اندازهگیری و نمایش لغزش و سرعت پیشروی هستند. در این پژوهش سامانهای جهت اندازه‌گیری توام لغزش و سرعت پیشروی در تراکتورهای دوچرخ محرک طراحی و پس از ساخت، ارزیابی گردید. برای تعیین سرعت پیشروی واقعی و تئوری تراکتور از چهار انکودر چرخان برای اندازه‌گیری همزمان چرخش چرخ‌های جلو و عقب تراکتور استفاده شد. برای تعیین لغزش و سرعت پیشروی برنامه‌ای در یک میکروکنترلر ATmega16PU با استفاده از خروجی انکودرها تدوین گردید، که قادر به نمایش دیجیتالی مقادیر اندازه گیری شده بود. میکروکنترلر به گونه ای برنامهریزی شد که اثر سرش (لغزیدن) چرخ‌های جلوی تراکتور بر روی مقادیر اندازهگیری شده حذف شود. در مرحله ارزیابی لغزش و سرعت پیشروی اندازهگیری شده بهوسیله سامانه با مقادیر محاسبه شده لغزش و سرعت پیشروی به روش متعارف، مقایسه گردیدند. نتایج ارزیابی سامانه نشان داد که متوسط بیشینه اختلاف بین مقادیر سرعت پیشروی و لغزش اندازه گیری شده توسط سامانه با مقادیر متناظر محاسبه شده به روش متعارف، در همه شرایط ارزیابی (بر روی آسفالت و در مزرعه) به ترتیب برابر با (kmh-1) 2/0 و 4/2 درصد بود. سامانه با تغییرات اندک قابلیت کنترل لغزش در محدوده بیشینه بازده کشش و نصب بر روی انواع تراکتور دوچرخ محرک را دارا می‌باشد.