با همکاری انجمن مهندسان مکانیک ایران
نویسنده = مسلم نامجو
مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

ارزیابی، مدل‌سازی و بهینه‌سازی پاسخ‌های جوانه‌زنی بذر رازیانه به تیمار امواج فراصوت-میدان مغناطیسی و پیش‌تیمار پلاسمای سرد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 مهر 1405

https://doi.org/10.22067/jam.2026.100498.1519

فاطمه گوری بمی، مسلم نامجو، محمدرضا کماندار

چکیده هدف از این پژوهش، مدل‌سازی، ارزیابی و بهینه‌سازی شاخص‌های جوانه‌زنی بذر رازیانه با استفاده از تیمارهای فیزیکی ترکیبی شامل پیش‌تیمار پلاسمای سرد، امواج فراصوت و میدان مغناطیسی بود. به‌منظور دستیابی به این هدف، سامانه ترکیبی تولید میدان مغناطیسی- امواج فراصوت ساخته شد و آزمایش‌ها بر اساس طرح فاکتوریل با استفاده از روش سطح پاسخ (RSM) طراحی گردید. متغیرهای مستقل شامل زمان پیش‌تیمار پلاسمای سرد (۰، ۱ و ۲ دقیقه)، توان امواج فراصوت (۰، ۶۰ و ۱۲۰ وات) و شدت میدان مغناطیسی (۱۵۰، ۳۰۰ و ۴۵۰ میلی‌تسلا) بودند. شاخص‌های مورد ارزیابی شامل درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، میانگین زمان جوانه‌زنی، طول ساقه‌چه و ریشه‌چه و وزن تر ساقه‌چه و ریشه‌چه بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که پلاسمای سرد و امواج فراصوت اثرات بسیار معنی‌داری (p<0.01) بر اکثر شاخص‌ها داشتند، در حالی‌که میدان مغناطیسی در بیشتر موارد اثر معنی‌داری نداشت. برهم‌کنش پلاسما و فراصوت نیز در بسیاری از صفات معنی‌دار بود که حاکی از اثر هم‌افزایی این دو تیمار است. مدل‌های ریاضی چندجمله‌ای درجه دوم با ضریب تبیین بالا، توانایی خوبی در پیش‌بینی پاسخ‌ها نشان دادند. شرایط بهینه بر اساس شاخص مطلوبیت برابر با 0.86 شامل حدود 1.04 دقیقه پلاسمای سرد، 63.67 وات فراصوت و شدت میدان مغناطیسی حدود ۲۳۰ میلی‌تسلا به‌دست آمد که در این شرایط درصد جوانه‌زنی حدود 84.13%، سرعت جوانه‌زنی 5.71 بذر در روز و میانگین زمان جوانه‌زنی 5.60 روز پیش‌بینی شد.

مهندسی زیستی و سامانه‌های زیستی

مدل‌سازی و بهینه‌سازی تاثیر میدان مغناطیسی روی بذر جعفری (Petroselinum crispum) به روش پاسخ سطح

دوره 15، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 305-318

https://doi.org/10.22067/jam.2024.88417.1256

محمد رفیعی، فرهاد خوشنام، مسلم نامجو

چکیده در این تحقیق، مدل‌سازی و بهینه‌سازی رشد گیاهچه‌های مختلف بذر جعفری و شاخص‌های جوانه‌زنی آن مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور میدان مغناطیسی چهار قطبی آزمایشگاهی ساخته و آزمایش‌ها به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتورهای شدت میدان مغناطیسی (150، 300 و 450 میلی‏ تسلا)، مدت زمان اعمال میدان بر روی بذرها (30، 60 و 90 دقیقه)، و زمان کاشت (0، 7 و 14 روز پس از اعمال میدان مغناطیسی) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که میدان مغناطیسی بر طول ساقه‏‌چه، وزن تر ریشه‏‌چه و وزن تر ساقه‌چه، و مدت زمان اعمال میدان بر طول ریشه‏‌چه تاثیر معنی‏‌داری دارد. زمان کاشت و فاکتورهای دیگر تاثیر معنی‌داری بر طول ریشه‌چه و وزن تر ریشه‌چه داشت. زمان کاشت بلافاصله پس از اعمال میدان مغناطیسی طول ریشه را افزایش، ولی زمان کاشت پس از 14روز همراه با مدت زمان اعمال میدان باعث افزایش طول ساقه‌چه، وزن تر ریشه‏‌چه و وزن تر ساقه‏‌چه شد. مدت زمان اعمال میدان 30 دقیقه و شدت میدان مغناطیسی بین 150 و 300 میلی‏‌تسلا تاثیر معنی‌داری بر پارامترهای گیاهچه نداشت. با این حال شدت میدان‌های بالاتر از 450 میلی‌تسلا و مدت زمان 60 و 90 دقیقه موثرتر بوده و منجر به افزایش طول ساقه‏‌چه، وزن تر ریشه‏‌چه، وزن تر ساقه‌چه، سرعت جوانه‌زنی، درصد جوانه‌زنی و میانگین زمان جوانه‌زنی شد. تحلیل و بهینه‏‌سازی به کمک روش سطح پاسخ نشان داد که شرایط مغناطیسی بهینه، با مقبولیت 0.682، در میدان مغناطیسی 450 میلی‌ثانیه، مدت زمان اعمال 60 دقیقه و پس از 14 روز کاشت به‌دست آمد. به نظر می‏‌رسد که میدان‌های مغناطیسی بالاتر ماندگاری میدان مغناطیسی را افزایش داده و تاثیر معنی‌‏داری بر شاخص‌های رشد گیاهچه دارد.

مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

مدل‌سازی اثر توام پلاسمای سرد و توان فراصوت بر خشک شدن دانه‌های زیره سبز در یک خشک‌کن هوای گرم با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی

دوره 15، شماره 1، بهار 1404، صفحه 1-22

https://doi.org/10.22067/jam.2024.85744.1209

مسلم نامجو، مهدی مرادی، محمد امین نعمت اللهی، حسین گلبخشی

چکیده این مطالعه به‌منظور بررسی اثر زمان پلاسمای سرد (CPt) و توان امواج فراصوت (USp) بر خشک شدن دانه زیره سبز در یک خشک‌کن هوای گرم انجام شد. در این راستا، از یک دستگاه تولید پلاسمای سرد و یک خشک‌کن هیبریدی هوای گرم- فراصوت در مقیاس آزمایشگاهی استفاده شد و روش‌های خشک کردن به گونه‌ای برنامه‌ریزی شد که اثرات CPt و USp در خشک کردن دانه‌ها به‌صورت منفرد یا ترکیبی دخالت داشته باشند. زمان‌های مختلف پیش‌تیمار پلاسمای سرد (15 و 30 ثانیه)، توان‌های امواج فراصوت (60، 120 و 180 وات) و دمای هوای خشک شدن (30، 35 و 40 درجه سانتی‌گراد) برای مطالعه تغییرات زمان خشک کردن، ضریب نفوذپذیری مؤثر رطوبت، مصرف انرژی، تغییر رنگ کل، نیروی گسیختگی بذر زیره سبز انجام گرفت. از سه شبکه عصبی مصنوعی معروف شامل شبکه عصبی مبتنی بر موجک (WNN)، پرسپترون چندلایه (MLPNNs)، تابع پایه شعاعی (RBFNNs) و تحلیل رگرسیون چندگانه درجه دوم (MQR) برای مدل‌سازی ورودی‌های مذکور و پارامترهای خشک‌کردن استفاده شد. بر اساس نتایج مدل‌سازی، بهترین برازش خطی بین داده‌های تجربی و مقادیر پیش‌بینی‌شده توسط مدل‌سازی شبکه عصبی WNN با حداکثر R2،0.92 و 0.83 به‌ترتیب برای داده‌های آموزش و تست به‌دست آمد.

کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

شبیه‌سازی عددی روش سرعت بازگشت آونگ جهت تشخیص رسیدگی خربزه

دوره 10، شماره 1، 1399، صفحه 83-92

https://doi.org/10.22067/jam.v10i1.71925

فرهاد خوشنام، مسلم نامجو

چکیده در این تحقیق جهت شبیه‌سازی روش سرعت بازگشت آونگ روی خربزه، تجزیه و تحلیل عددی نیرومندی پیشنهاد شد. تغییر پارامترهای ضربه روی دو رقم خربزه (زرد ایوانکی و سوسکی سبز) و در پنج مرحله رسیدگی بررسی شد. نتایج نشان داد که سرعت بازگشت، ارتفاع بازگشت، ارتفاع نسبی بازگشت، زاویه بازگشت، انرژی بازگشت و ضریب پس‌جهش (نسبت سرعت) با رسیدگی خربزه افزایش و انرژی جذب شده کاهش یافت. تجزیه و تحلیل رگرسیون رابطه خطی با معنی‌داری بالایی بین پارامترهای ضربه و پنج مرحله رسیدگی را نشان داد. نتایج تجزیه و تحلیل در تشخیص رسیدگی و از این رو در طبقه‌بندی بلوغ خربزه امکان‌پذیر است.
 

کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

اثر متغیرهای سامانه آکوستیک بر سیگنال های صدای دو رقم خربزه

دوره 7، شماره 1، 1396، صفحه 126-139

https://doi.org/10.22067/jam.v7i1.44340

فرهاد خوشنام، سید رضا حسن بیگی بیدگلی، مسلم نامجو، مهدیه دوروزی

چکیده در این تحقیق از دو رقم خربزه صادراتی "زرد ایوانکی" و "سوسکی سبز" و سامانه آزمایشگاهی مبتنی بر فناوری آکوستیک استفاده شد. سامانه آزمایشگاهی شامل مکانیزم تحریک مکانیکی میوه، حسگر صوتی، تجهیزات نمایش و ضبط سیگنال صدا و تکیه گاه میوه می باشد. در این سامانه میوه توسط ضربه آونگ تحریک شده، پاسخ سیگنال به کمک صداسنج دریافت و سپس پردازش گردید. عوامل متعددی روی پاسخ آکوستیکی میوه خربزه و درنتیجه پارامترهای آکوستیکی تأثیر دارند. در این تحقیق اثر پارامترهای جنس گوی ضربه زن (سه سطح)، زاویه برخورد آونگ به میوه (سه سطح)، موقعیت صداسنج نسبت به محل ضربه (دو سطح) و نوع رقم (دو سطح) به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی و با سه تکرار روی هر نمونه خربزه مورد مطالعه قرار گرفت. در هر دو رقم مشخص شد که اثر متغیرهای جنس گوی، زاویه برخورد و موقعیت صداسنج برتر از فشار صوت و اندازهFFT و نیز اثر متقابل موقعیت صداسنج و زاویه برخورد بر اندازه FFT در سطح یک درصد در هر دو رقم معنی دار هستند. هیچ‌کدام از متغیرها و اثرات متقابل آن ها تأثیر معنی داری بر فرکانس تشدید نداشتند. به‌دلیل این که جنس ماده ضربه زن، زاویه برخورد، محل دریافت صدا و نوع رقم تأثیر معنی داری بر فرکانس تشدید ندارند، استفاده از آن‌ها در آزمون های آکوستیکی به‌منظور تشخیص عیوب داخلی و مرحله رسیدگی خربزه توصیه می‌شود. همچنین نتایج نشان داد که استفاده از گوی پلاستیکی، زاویه برخورد 70 درجه و موقعیت میکروفن 90 درجه در طراحی سامانه آکوستیک برای دریافت پاسخ آکوستیک مناسب تر است.