با همکاری انجمن مهندسان مکانیک ایران
نویسنده = مرتضی الماسی
آموزش، استانداردها و روش‌شناسی‌ها در مهندسی کشاورزی

مقایسه کارایی مدیریتی– عملیاتی نظام‌های بهره‌برداری ماشین‌های کشاورزی (مطالعه موردی استان البرز)

دوره 7، شماره 2، 1396، صفحه 503-513

https://doi.org/10.22067/jam.v7i2.51782

عبدالستار امیدی، مرتضی الماسی، علی محمد برقعی

چکیده این پژوهش به‌منظور محاسبه اجزاء کارایی مدیریتی- عملیاتی نظام‌های بهره‌‌برداری ماشین‌های کشاورزی و مقایسه آن‌ها در سه نظام بهره‌‌برداری ماشین‌های کشاورزی در استان البرز انجام گردید. اجزای کارایی مدیریتی- عملیاتی نظام‌های بهره‌ برداری ماشین‌های کشاورزی 4 نوع کارایی: فنی- عملیاتی، اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی را شامل می‌شود که برای محاسبه آن‌ها عوامل اثرگذار بر نوع و عملکرد نظام‌های بهره‌‌برداری ماشین‌های کشاورزی شناسایی شد و این عوامل در قالب 29 شاخص شامل: 12 شاخص فنی- عملیاتی، 5 شاخص اقتصادی، 5 شاخص اجتماعی و 7 شاخص مدیریتی، سنجش شدند. داده‌های جمع‌آوری‌شده از 4 نوع پرسشنامه تخصصی از سه نوع نظام بهره‌‌برداری ماشین‌های کشاورزی پس از جمع‌بندی با استفاده آزمون کروسکال والیس برای مقایسه میانگین‌ها و آزمون من- وایتنی برای مقایسه دو به ‌دو نظام‌های بهره‌‌برداری مورد ارزیابی قرار گرفت. بر این اساس نظام بهره‌‌برداری حرفه‌ای در بین سه نظام بهره‌‌برداری بیشترین میزان کارایی عملیاتی- مدیریتی را نشان داد و نظام بهره ‌برداری اختصاصی- حرفه‌ای از این نظر در جایگاه دوم قرار گرفت. رتبه ‌بندی کارایی مدیریتی- عملیاتی نظام‌های بهره‌‌برداری ماشین‌های کشاورزی با استفاده از فن TOPSISانجام گردید که درنهایت نظام‌های بهره‌برداری ماشین‌های کشاورزی استان البرز به‌ترتیب زیر رتبه‌بندی گردید:
1. نظام بهره‌‌برداری حرفه‌ای، 2. نظام بهره‌‌برداری اختصاصی- حرفه‌ای، 3. نظام بهره‌‌برداری اختصاصی

مهندسی سامانه‌ها

تحلیل مهم‌ترین عوامل مدیریتی اثرگذار بر بازده انرژی کل ترکیب تراکتور خاک‌ورز از طریق پایش لحظه‌ای پارامترهای عملکرد

دوره 4، شماره 2، 1393، صفحه 214-225

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.28495

نواب کاظمی، مرتضی الماسی، هوشنگ بهرامی، محمد جواد شیخ داودی، موسی مسگرباشی

چکیده بازده انرژی کل تراکتورشاخصی مهم در مصرف انرژی در عملیات خاک ورزی است. برای اندازه‌گیری دقیق و هم‌زمان این فاکتور و‌ سایر عوامل موثر بر آن، ابتدا تراکتور مسی‌فرگوسن ‌399 را ‌به انواع حسگرها و واحد جمع‌آوری اطلاعات تجهیز نموده به طوری که پارامترهای میزان مصرف سوخت، سرعت پیش‌روی، سرعت خطی و بکسواد چرخ‌های محرک و سرش چرخ‌های متحرک تراکتور، دور موتور، نیرو و توان کششی را به‌صورت هم‌زمان با اجرای عملیات دیسک‌زنی، با سرعت داده‌برداری 1000 داده در ثانیه اندازه‌گیری و به‌صورت بی‌سیم تا 1/5 کیلومتر بروی کامپیوتر کاربر نمایش و هم‌زمان با فرمت اکسل ذخیره می‌نماید. سخت‌افزار و برنامه‌نویسی CSHARPبه گونه ای است که پایش هم‌زمان بر تغییرات پارامترهای عملکردی و ذخیره‌سازی برای کاربران در فواصل دورتر ازطریق اینترنت نیز مقدور است. سپس با اجرای طرح آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح کرت‌های خرد شده، سه عامل مهم مدیریتی سنگین‌سازی، انتخاب دنده و حالت محور محرک مورد بررسی قرار گرفت و با روش‌های تجزیه واریانس، پس از واریانس و تجزیه علیت تحلیل گردید. نتایج نشان داد،استفاده از تجهیزات الکترونیک و پایش از راه دور داده‌ها در شرایط کاملا واقعی و دقیق با تعداد بسیار بالای نمونه‌برداری (تا هر میلی‌متر پیش‌روی تراکتور یک داده)بوده که موجب کسب نتایجی قابل اعتماد است.هم‌چنین تجزیه علیت حاکی از معرفی سه پارامتر درصد بکسواد، مصرف سوخت و درصدی از توان لازم معادل محور تواندهی تراکتور به عنوان اثرگذارترین پارامترها بر بازده انرژی کل ترکیب تراکتور – خاک‌ورز است و نتایج تجزیه واریانس نشان می‌دهد اثرات عوامل دنده و محور محرک در سطح 1% معنی‌دار اما سنگین‌سازی، تاثیر معنی‌داری بر بازده انرژی کل ندارد.

پایداری، زیست‌اقتصاد چرخشی و تاب‌آوری محیطی

تاثیر مخلوطهای سوخت بیواتانول و دیزل بر روی ارتعاش موتور دیزل

دوره 4، شماره 2، 1393، صفحه 236-243

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.21431

سید حبیب الله هاشمی فرد دهکردی، مرتضی الماسی، علی محمد برقعی، بابک بهشتی

چکیده امروزه استفاده از سوخت بیواتانول بعنوان یک سوخت جایگزین تجدیدپذیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. مخلوط های بیواتانول و دیزل با نسبت های مختلفی در موتورهای دیزل و بنزینی استفاده می شود. ارتعاش بطور مستقیم اثر مخرب بر روی قطعات موتور و کاربر دارد و بهمین دلیل بررسی ارتعاش حاصل از فرایند احتراق در موتورهای احتراق داخلی همواره مورد توجه محققان بوده است. در این تحقیق تاثیر مخلوط های بیواتانول و دیزل در شش ترکیب دیزل خالص (D100) ، E2 (مخلوط 2 درصد بیو اتانول و 98 درصد دیزل)، E5، E10، E15 و E20 بر روی ارتعاش موتور تراکتور دوچرخ میتسوبیشی مورد بررسی قرار گرفت. موتور در سرعتهای 1200، 1600، 2000 و 2400 دوربردقیقه برای تمامی مخلوط های سوخت تست شد، همچنین برای دو سوخت D100 و E10 اثر بار موتور بر مقدار ارتعاش بررسی شد. نتایج نشان داد مخلوط های سوخت اثر معنی داری بر مقدار ارتعاش دارد. کمترین مقدار ارتعاش مربوط به E10 و بیشترین ارتعاش مربوط به سوخت E20 است. همچنین ثابت شد، با افزایش دور موتور برای تمامی مخلوط های سوخت، مقدار شتاب نیز افزایش می یابد. نتایج نشان داد افزایش بار موتور اثر معنی داری بر مقدار شتاب عمودی و جانبی دارد بگونه ای که با افزایش بار موتور، مقدار شتاب در راستای جانبی کاهش یافت ولی مقدار شتاب عمودی در ابتدا روند افزایشی و پس از آن روند کاهشی دارد.

مهندسی سامانه‌ها

مدل برآورد عملکرد محصولات اساسی بر پایه شاخص سطح مکانیزاسیون کشاورزی در ایران

دوره 4، شماره 2، 1393، صفحه 344-351

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34826

کامبیز عباسی، مرتضی الماسی، علی محمد برقعی، سعید مینایی

چکیده مکانیزاسیون یکی از راه های گذر از کشاورزی سنتی به کشاورزی پایدار است. مواجه شدن با منابع محدود در تولید و نهاده ها و همچنین افزایش روز افزون جمعیت از طرفی دیگر، جایگاه مکانیزاسیون را بیش از پیش در توسعه امنیت غذایی کشور نشان می دهد. بنابراین می‌بایست با دیدی وسیع و فراتر از یک نهاده به مکانیزاسیون نگریست چرا که به کمک آن می‌توان ضمن مدیریت نهاده های بذر،کود و سم و حتی مدیریت آب و خاک اقدام به تولید پایدار و اقتصادی نمود. در این مطالعه که در سطح استان‌های ایران صورت پذیرفته است ابتدا موجودی تراکتورهای زراعی و کمباینهای برداشت غلات کشور از طریق توزیع پرسشنامه در بین اداره امور فناوریهای مکانیزه سازمان های جهاد کشاورزی سراسر کشور و بصورت سرشماری جمع آوری گردید. سپس تراکتورها در چهار رده توانی کمتر از 45، 45 تا 80، 80 تا 110 و بیش از 110 اسب بخار و همچنین کمباینهای برداشت غلات در سه رده توانی، 100 تا 110، 110 تا 155 و 155 تا 210 اسب بخار تقسیم بندی گردید. عمر نیرومحرکه ها نیز در سه رده سنی تا 13 سال، 13 تا 20 سال و بیش از 20 سال در نظر گرفته شد. فاکتورهایی نظیر سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصولات اساسی نیز از آمارنامه های وزارت جهاد کشاورزی بدست آمد و سپس اقدام به محاسبه شاخص سطح مکانیزاسیون کشاورزی (اسب بخار بر هکتار)30 استان گردید. سپس 4 محصول عمده و اساسی گندم آبی، گندم دیم، جو آبی و جو دیم که دارای شرایط لازم برای ورود به مدل بودند، مورد بررسی و تجزیه و تحلیل‌های آماری قرار گرفتند. جهت دستیابی به یک مدل کارا برای برقراری ارتباط میان عملکرد محصول با شاخص سطح مکانیزاسیون کشاورزی، آنالیز همبستگی انجام پذیرفت. ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین این دو متغیر همبستگی مستقیم و معنی داری وجود دارد. در ادامه بمنظور دستیابی به یک مدلی که دارای توانمندی لازم برای پیش بینی عملکرد از طریق شاخص سطح مکانیزاسیون باشد، از طریق نمودار پراکنش و برآورد خطوط رگرسیون در سطح احتمال یک درصد، نقاط داده های پرت و دورافتاده شناسایی و پس از حذف آنها، مدل کارا برای چهار محصول عمده ایران با ضریب تعیین قابل قبول 0/851 تدوین گردید.

آموزش، استانداردها و روش‌شناسی‌ها در مهندسی کشاورزی

پتانسیل سنجی امکان استفاده از انرژی باد برای پمپ‌های کشاورزی برقی در منطقۀ بروجرد

دوره 4، شماره 2، 1393، صفحه 368-377

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34821

مهرداد جلالوند، حسین باخدا، مرتضی الماسی

چکیده برای مهار انرژی نهفته در باد، اولین گام تعیین انرژی پتانسیل باد می‌باشد. در این تحقیق از اطلاعات باد منطقه بروجرد، با فرکانس زمانی سه ساعته که در دوره‌ای 10 ساله (2011 - 2002) ثبت شده‌اند، استفاده شده است. برای پیش بینی احتمال وقوع سرعت‌های مختلف باد، از تابع ویبول دو پارامتره استفاده شده است. نتایج محاسبات نیکوئی برازش توسط آزمون کی دو نشان داد در 11 ماه از سال، توزیع فراوانی تجربی مطابق با توزیع ویبول دو پارامتره می‌باشد، ولی احتمال تجربی داده های سرعت در ماه سپتامبر از تابع ویبول دو پارامتره تبعیت نمی‌کند. برای ماه سپتامبر از تابع توزیع ویبول دو نمایی استفاده گردیده است. میزان انرژی قابل استحصال توسط یک توربین 2300 کیلوواتی نمونه به نام آوانتیس مدل ای وی 1010، با ارتفاع برج 99متر، به تفکیک برای دوره های دو ماهه سال محاسبه شده است. پس از تعیین میزان انرژی مصرفی چاه های کشاورزی برقی منطقه در هر دوره از سال، میزان انرژی مورد نیاز و قابل استحصال، مطابقت داده شده است. در این تحقیق ازنرم افزارهای SPSS نسخۀ 18، ویندوگرافر 2/0/3 و متلب 7/13/0/564 استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که در منطقۀ بروجرد، برای بهره برداری از انرژی باد در تمام سال، به حداقل 39 توربین 2300 کیلوواتی با ارتفاع 99 متر نیاز است. با استفاده از توربین‌های مذکور علاوه بر گام برداشتن در مسیر توسعۀ پایدار کشاورزی، در طول سال نیز انرژی مازاد وجود داشته و قابل تزریق به شبکۀ سراسری برق خواهد بود.

مهندسی سامانه‌ها

ارزیابی و مقایسه روش های زمین آماری در تهیه نقشه مدیریت اعمال نرخ-متغیر (VRA) علف‌کش‌ پیش رویشی سیانازین

دوره 1، شماره 2، 1390

https://doi.org/10.22067/jam.v1i2.11354

داود محمدزمانی، سعید مینایی، رضا علیمردانی، مرتضی الماسی، روح الله یوسفی

چکیده در این مقاله روش ارزیابی و مقایسه ی رهیافت های مختلف میانیابی در تخمین مقادیر نمونه برداری نشده ی ماده ی آلی و بافت خاک ارائه شده است. هدف از این پژوهش توسعه ی روشی دقیق برای تهیه ی نقشه های رقومی مدیریتی اعمال علف‌کش‌ها به صورت موضعی است که در نهایت منجر به کاهش میزان مصرف علف‌کش‌ها و نیز کاهش خطرات زیست محیطی خواهد شد. بدین منظور پس از نمونه برداری 42 نقطه در مزرعه و تشکیل شبکه محلی و جهانی نقاط نمونه برداری شده در رایانه، به منظور تعیین مقادیر ماده ی آلی و بافت خاک در نقاط نمونه برداری نشده از روش های مختلف میانیابی در محیط نرم افزار Surfer استفاده شد. به منظور بسط مقادیر به سایر نقاط شبکه از پنج روش میانیابی فاصله ی معکوس توانی6، کریجینگ7، کمینه خمیدگی8، میانگین متحرک وزن دار9 و تابع شعاع-مبنا10 استفاده شد. به منظور ارزیابی روش های مختلف میانیابی در برآورد مقادیر نامعلوم رهیافت ارزیابی متقاطع11 و دو پارامتر آماری "خطای میانگین مطلق12 MAE" و " خطای میانگین اریب13 MBE" بکار گرفته شد. نتایج ارزیابی روش ها نشان داد که روش کمینه خمیدگی با خطای 31/1 درصد نسبت به سایر روش های میانیابی کمترین خطا را در برآورد میزان ماده ی آلی خاک داشت. در مورد درصد ذرات شن، سیلت و رس، مقادیر خطا در روش کمینه خمیدگی به ترتیب برابر با 60/1، 18/1 و 59/0 بود که در مقایسه با سایر روش ها کمترین خطا را دارا می‌باشد. بر این اساس روش میانیابی کمینه خمیدگی به عنوان مناسب ترین روش برای برآورد درصد ماده ی آلی و بافت خاک در نقاط نمونه برداری نشده انتخاب شد. در گام بعدی، پس از انتخاب مدل مناسب در برآورد داده های ماده ی آلی و بافت خاک و نیز با استفاده از جدول تجویز علف‌کش‌ سیانازین، نقشه ی مدیریتی کاربرد علف‌کش‌ بر اساس مقادیر توصیه شده توسط شرکت تولید کننده ی علف‌کش‌ سیانازین در محصول ذرت به دست آمد. بر اساس این نقشه و با در نظر گرفتن میزان کاربرد یکنواخت برای کل مزرعه به اندازه 7/1 و 9/2 و 4 لیتر ماده ی مؤثر در هکتار، مصرف علف‌کش‌ در مقایسه با میزان 8/1 لیتر به ترتیب به میزان 39 درصد کاهش، 4 و 50 درصد افزایش می‌یابد. این بدان معنا است که اگر کل مزرعه به میزان یکنواخت 7/1 لیتر ماده ی مؤثر در هکتار سمپاشی شود در مقایسه با مقدار 8/1 لیتر که با استفاده از نقشه ی مدیریتی به دست آمده است به میزان 39 درصد در مصرف علف‌کش‌ صرفه جویی خواهد شد. به همین ترتیب در صورت اعمال یکنواخت 9/2 و 4 لیتر ماده ی مؤثر در هکتار در مقایسه با مقدار 8/1 لیتر به ترتیب به میزان 4 و 50 درصد مصرف علف‌کش‌ افزایش خواهد یافت.