با همکاری انجمن مهندسان مکانیک ایران
دوره و شماره: دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3، 1391 (بهار و تابستان ) 
مقاله پژوهشی مهندسی سامانه‌ها

طراحی، ساخت و ارزیابی سامانه دیجیتالی اندازه گیری لغزش و سرعت پیشروی مناسب برای تراکتورهای دو چرخ محرک موجود در کشور

https://doi.org/10.22067/jam.v2i1.12529

مهدی خسروی، محمد حسین عباسپورفرد، محمدحسین آق خانی

چکیده سرعت پیشروی و لغزش پارامترهای تعیین کننده بازده کششی در تراکتور هستند. اغلب تراکتورهای موجود بهدلیل عدم وجود استاندارد در زمینه تجهیز تراکتورها به وسایل اندازه‌گیری، فاقد ابزاری جهت اندازهگیری و نمایش لغزش و سرعت پیشروی هستند. در این پژوهش سامانهای جهت اندازه‌گیری توام لغزش و سرعت پیشروی در تراکتورهای دوچرخ محرک طراحی و پس از ساخت، ارزیابی گردید. برای تعیین سرعت پیشروی واقعی و تئوری تراکتور از چهار انکودر چرخان برای اندازه‌گیری همزمان چرخش چرخ‌های جلو و عقب تراکتور استفاده شد. برای تعیین لغزش و سرعت پیشروی برنامه‌ای در یک میکروکنترلر ATmega16PU با استفاده از خروجی انکودرها تدوین گردید، که قادر به نمایش دیجیتالی مقادیر اندازه گیری شده بود. میکروکنترلر به گونه ای برنامهریزی شد که اثر سرش (لغزیدن) چرخ‌های جلوی تراکتور بر روی مقادیر اندازهگیری شده حذف شود. در مرحله ارزیابی لغزش و سرعت پیشروی اندازهگیری شده بهوسیله سامانه با مقادیر محاسبه شده لغزش و سرعت پیشروی به روش متعارف، مقایسه گردیدند. نتایج ارزیابی سامانه نشان داد که متوسط بیشینه اختلاف بین مقادیر سرعت پیشروی و لغزش اندازه گیری شده توسط سامانه با مقادیر متناظر محاسبه شده به روش متعارف، در همه شرایط ارزیابی (بر روی آسفالت و در مزرعه) به ترتیب برابر با (kmh-1) 2/0 و 4/2 درصد بود. سامانه با تغییرات اندک قابلیت کنترل لغزش در محدوده بیشینه بازده کشش و نصب بر روی انواع تراکتور دوچرخ محرک را دارا می‌باشد.

مقاله پژوهشی مهندسی سامانه‌ها

بررسی و تعیین میزان توان، سوخت مورد نیاز و برخی خواص فیزیکی خاک در چند روش خاک‌ورزی

https://doi.org/10.22067/jam.v2i1.14289

محمد یونسی الموتی، احمد شریفی مالواجردی

چکیده با استفاده از برنامه عملیات زراعی می توان به میزان قابل‌توجهی در مصرف سوخت و انرژی صرفه جویی نمود. پیش بینی میزان دقیق سوخت مورد نیاز برای عملیات خاک ورزی مشکل می باشد. تغییرات میزان رطوبت، نوع خاک و عمق شخم مستقیما بر میزان سوخت مصرفی اثر می گذارد. جرم مخصوص ظاهری خاک‌های کشاورزی به نحوه خاک‌ورزی، مقدار مواد آلی،‏ عــمق شخـم و ماشین های مورد استفاده بستـگی دارد. لذا در این تحقیق، اثرات چهار نوع وسیله خاک ورزی شامل گاوآهن برگردان‌دار، دیسک سنگین، گاو آهن قلمی و خاک ورز مرکب (کم خاک‌ورزی)، بر میزان توان و سوخت مورد نیاز و برخی از خواص فیزیکی خاک از جمله جرم مخصوص ظاهری، سرعت نفوذ نهایی آب در خاک و کربن آلی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که شخم با خاک ورز مرکب نسبت به گاوآهن برگردان دار، سبب افزایش مقدار مواد آلی موجود در خاک، کاهش مصرف سوخت و کاهش توان مورد نیاز برای انجام شخم گردید. بیشترین مصرف سوخت به میزان L.ha-1 03/58، و کمترین میزان L.ha-164/8، به ترتیب مربوط به شخم با گاوآهن برگردان دار و دیسک سنگین بود. میانگین مقادیر کربن آلی خاک برای شخم با گاوآهن برگردان 31/0 درصد، در شخم با خاک ورز مرکب 64/0 درصد، شخم با دیسک سنگین 55/0 درصد و در شخم با گاوآهن قلمی 5/0 درصد بود. اختلاف در مقادیر میانگین کربن آلی در شخم‌ با خاک ورز مرکب و دیسک سنگین، نسبت به گاوآهن برگردان معنی‌دار بود و هر دو در دو گروه مجزا قرار گرفتند.

مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

بررسی تاثیر ارتفاع سقوط، سرعت حرکت نقاله و جنس سطح برخورد بر سطح و حجم کوفتگی سیب رقم گلدن دلیشز

https://doi.org/10.22067/jam.v2i1.14290

رضا طباطبایی کلور، علیرضا کلوری، سید جعفر هاشمی، رمضان هادی پور رکنی

چکیده میوه سیب در مراحل مختلف برداشت تا عرضه به مشتری در معرض بارهای مختلف قرار می گیرد. کوفتگی به عنوان یکی از معیارهای مهم ارزیابی صدمه وارد شده به سیب همواره مورد توجه محققان بوده است. در این تحقیق برخی از عوامل موثر بر میزان سطح و حجم کوفتگی سیب از جمله ارتفاع سقوط، جنس سطح برخورد و سرعت حرکت خطی سیب بر روی نوار نقاله بررسی شد. تاثیر این عوامل بر کوفتگی سیب رقم "گلدن دلیشز" با استفاده از طرح کاملأ تصادفی با آزمایش فاکتوریل در سه سطح ارتفاع سقوط (cm10، 20 و 30)، سه سطح سرعت حرکت خطی ( m.s-105/0، 1/0 و 15/0) و چهار سطح برخورد (چوبی، فولادی، پلاستیکی وکارتنی) در سه تکرار با مجموع 108 تیمار مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تاثیر ارتفاع سقوط و جنس سطح برخورد بر روی سطح کوفتگی در سطح 1درصد معنی دار بود در حالی‌که حجم کوفتگی تنها تحت تاثیر جنس سطح برخورد قرار گرفت (دارای اختلاف معنی دار در سطح 1درصد). آزمون مقایسه میانگین‌ها نشان داد که تفاوت معنی داری بین سطوح مختلف ارتفاع سقوط بر سطح کوفتگی وجود دارد. بعلاوه، تفاوت بین سطح کارتنی با سطوح فولادی، پلاستیکی و چوبی معنیدار است. از نظر تاثیر جنس سطح برخورد بر حجم کوفتگی، بین سطوح فولادی و چوبی با سطح کارتنی و پلاستیکی تفاوت معنیداری وجود دارد. بنابراین در طراحی سیستم‌های فراوری سیب بایستی عوامل ارتفاع سقوط و جنس سطح برخورد را مد نظر قرار داد.

مقاله پژوهشی سامانه‌های تولیدی در محیط های کنترل‌شده

تجزیه و تحلیل کارایی انرژی محصول خیار گلخانه ای به روش تحلیل پوششی داده ها مطالعه موردی (شهرستان شهرضا - استان اصفهان)

https://doi.org/10.22067/jam.v2i1.14291

مرتضی تاکی، یحیی عجب شیرچی، رضا عبدی، محمد اکبرپور

چکیده در این تحقیق کارایی انرژی محصول خیار گلخانه ای در شهرستان شهرضا، با رویکرد تحلیل پوششی داده ها (DEA) مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور از بین 60 گلخانه موجود دراین شهرستان و روستاهای اطراف تعداد 25 واحد که اطلاعات مستند داشتند به طور تصادفی انتخاب شده و جمعآوری داده ها از طریق تکمیل پرسشنامه و مصاحبه حضوری انجام گرفت. نتایج نشان داد که نهاده سوخت با 47 درصد بیشترین و آب مصرفی با 2/1 درصد کمترین سهم مصرف انرژی را به خود اختصاص می دهد. نتایج حاصل از تحلیل پوششی داده های انرژی حاکی از این بود که در مدل بازگشت به مقیاس ثابت، 24 درصد و در مدل بازگشت به مقیاس متغیر، 36 درصد از کل واحدها کارایی 100 درصد داشته و بقیه واحدها به درجات مختلفی ناکارا محسوب می شوند. میانگین کارایی فنی، کارایی فنی خالص و کارایی مقیاس به ترتیب 37/90، 09/95 و 6/94 برآورد شد. همچنین میانگین کارایی فنی واحدهای ناکارا بر اساس مدل بازگشت به مقیاس ثابت 87 درصد محاسبه شد، به این معنا که 13 درصد از کلیه منابع می تواند به وسیله بالا بردن کارایی این واحدها ذخیره شود. در این تحقیق بیشترین مصرف نادرست انرژی و همچنین بیشترین سهم از کل انرژی ذخیره ای مربوط به نهاده سوخت مصرفی است.

مقاله پژوهشی سامانه‌های تولیدی در محیط های کنترل‌شده

ارزیابی اثرات کنترل دما و رطوبت در تولید خیار گلخانه ای در منطقه جیرفت و کهنوج

https://doi.org/10.22067/jam.v2i1.14292

داود مؤمنی، محمدهاشم رحمتی

چکیده دما و رطوبت دو پارامتر مهم و اثرگذار بر رشد کمی و کیفی محصولات گلخانه‌ای هستند لذا به منظور بررسی اثرات کنترل این دو پارامتر در تولید خیار گلخانه‌ای در منطقه جیرفت و کهنوج دو واحد گلخانه یکسان با ارتفاع نهایی، طول و عرض هر دهانه به ترتیب 5/3 ، 40 و 5/5 متر بصورت دوقلو در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی جیرفت و کهنوج ساخته شد. تمام موارد از لحاظ جنس قطعات سازه، ارتفاع نهایی، ارتفاع تا زیر ناودانی، پوشش گلخانه و موارد زراعی مانند آماده سازی بستر، کاشت، داشت برای دو واحد گلخانه بصورت یکسان انجام گرفت ولی در یکی از گلخانه ها از یک سیستم گرمایشی هوای گرم مجهز به مشعل گازوئیل سوز و سیستم سرمایشی شامل دو فن و یک پَد استفاده شد و دیگری فاقد آنها بود. در طول فصل رشد دما و رطوبت داخل و خارج گلخانه ها به همراه عملکرد محصول برای هر دو گلخانه مجهز و عادی ثبت گردید. نتایج نشان داد که تغییرات دمای داخل گلخانه عادی با محیط بیرون هم فاز است و این نکته باعث اثرات سوء هوای سرد محیط آزاد بر تولید می گردد، بطوری که عملکرد محصول و تعداد میوه برداشت شده دو گلخانه عادی و مجهز در سطح 5 درصد اختلاف معنی دار داشتند. بیشترین عملکرد و تعداد میوه برداشت شده مربوط به گلخانه مجهز بود. بنابراین عدم استفاده از سیستم های گرمایشی در گلخانه های منطقه به هیچ عنوان توصیه نمی گردد. با توجه به تغییرات رطوبت نسبی در هوای بیرون گلخانه در انتهای دوره، کارایی سیستم خنک کننده پوشال و پنکه پایین بود، بنابراین صرف انرژی برای این نوع سیستم سرمایشی توصیه نمی شود و پیشنهاد می شود با استفاده از تهویه و سایه دهی دمای هوای گلخانه تعدیل و با اوج گرفتن گرمای هوای آزاد ادامه تولید در گلخانه قطع گردد.

مقاله پژوهشی مهندسی سامانه‌ها

ارزیابی پارامترهای فنی و زراعی روش‌های کاشت گندم با مقادیر مختلف بذر در جنوب خوزستان

https://doi.org/10.22067/jam.v2i1.14293

جعفر حبیبی اصل، الیاس دهقان

چکیده روش کاشت مطلوب روشی است که با استفاده از آن بتوان با کمترین تعداد تردد ماشین‌ها در روی زمین و صرف کمترین میزان مصرف انرژی و زمان، بذر را به گونه‌ای در فواصل و عمق مناسب خاک قرار داد که بیشترین تماس را با خاک داشته و بتواند به سرعت جوانه زده و در نهایت گیاهچه‌ی پایداری ایجاد نماید. لذا در این خصوص پژوهش حاضر طی مدت دو سال 2007 و 2008 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان (ایستگاه تحقیقات کشاورزی شاوور)، در یک خاک رسی- سیلتی به صورت کرت‌‌های یک بار خرد شده در قالب طرح بلوک‌‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. کرت‌‌های اصلی شامل شش روش‌ کاشت سانتریفوژ (P1)، سانتریفوژ بعلاوه فاروئر (P2)، خطی‌کار (P3)، خطی‌کار بعلاوه فاروئر (P4)، ‌پشته‌کاری سه ردیفه (P5) و ‌پشته‌کاری چهار ردیفه (P6) بوده و کرت‌‌های فرعی نیز شامل چهار تراکم بذر 300، 400،500 و 600 دانه در متر مربع (تقریباً120، 160،200 و 240 کیلو‌گرم بر هکتار) بود. نتایج نشان داد که بیشترین مصرف سوخت با 91/14 لیتر بر هکتار به تیمار سانتریفوژ بعلاوه فاروئر و کمترین آن با 02/5 لیتر بر هکتار به تیمار خطی‌کار اختصاص داشت. روش کاشت خطی‌کار با 462/1 و روش کاشت ‌پشته‌کاری سه ردیفه با 620/0 ساعت بر هکتار به ترتیب بیشترین و کمترین زمان مورد نیاز را به خود اختصاص دادند. در همه روش‌های خطی‌کاری شامل خطی‌کار، خطی‌کار بعلاوه فاروئر، ‌پشته‌کاری سه ردیفه و ‌پشته‌کاری چهار ردیفه نسبت به روش‌های کاشت پاششی سانتریفوژ و سانتریفوژ بعلاوه فاروئر زمان مورد نیاز به طور معنی‌داری کاهش و ظرفیت مزرعه‌ای افزایش یافته بود. روش کاشت سانتریفوژ بعلاوه فاروئر با 684/0 هکتار بر ساعت دارای کمترین ظرفیت مزرعه‌ای و روش‌های کاشت ‌پشته‌کاری سه ردیفه و ‌پشته‌کاری چهار ردیفه با متوسط 67/1 هکتار بر ساعت دارای بیشترین ظرفیت مزرعه‌ای بودند. بیشترین شاخص یکنواختی (21/87 درصد) به تیمار ‌پشته‌کاری چهار ردیفه و کمترین آن (73/54 درصد) به تیمار سانتریفوژ اختصاص داشت. استفاده از روش‌های خطی‌کار، ‌پشته‌کاری سه ردیفه و ‌پشته‌کاری چهار ردیفه به جای روش سانتریفوژ به ترتیب باعث 41، 29 و 29 درصد کاهش در هزینه‌ها شده است. نتایج تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که اختلاف بین روش‌های کاشت از لحاظ عملکرد و اجزای عملکرد دانه گندم معنی‌دار نبود، ولی تاثیر مقدار بذر بر تعداد بوته بر واحد سطح، ضریب پنجه زنی و تعداد دانه در سنبله در سطح 5 درصد معنی دار بود. به طور‌کلی، برای کشت گندم آبی در اراضی رسی-سیلتی خوزستان، به ترتیب اولویت، استفاده از یکی از روش‌های کاشت ‌پشته‌کاری سه ردیفه ، ‌پشته‌کاری چهار ردیفه و خطی‌کار و همچنین مقدار بذر 160-120 کیلوگرم بر هکتار پیشنهاد می‌شود.

مقاله پژوهشی مهندسی تاب‌آوری، ریسک و عدم‌قطعیت در سامانه‌های کشاورزی

ویژگی‌های فیزیکی دانه در برخی ارقام آفتابگردان تحت تاثیر تنش کم آبی

https://doi.org/10.22067/jam.v2i1.14294

ایرج اله دادی، حسین اورکی، فتانه پرهیزکار خاجانی

چکیده به‌منظور ارزیابی تاثیر تنش کمبود آب بر ویژگی‌های فیزیکی دانه ارقام آفتابگردان، آزمایشی روی چهار رقم آذرگل، آلستار،‌ هایسان 33 و ‌هایسان 25 در سه سطح آبیاری (پس از 50، 100 و 150 میلی‌متر تبخیر تجمعی از تشتک تبخیر کلاس A) اجرا گردید. نمونه گیری تصادفی در پایان فصل رشد و بر اساس 13 درصد رطوبت دانه انجام شد. نتایج این تحقیق نشان داد بیشترین طول، عرض و ضخامت دانه در رژیم آبیاری بعد از 50 میلیمتر تبخیر به دست آمد و تیمارهای مواجه با تنش کم آبی (آبیاری محدود بعد از 100 و 150 میلیمتر تبخیر) به ترتیب باعث کاهش 15 و 24 درصد طول، 18 و 35 درصد عرض و 17 و 30 درصد ضخامت دانه گردیدند. بنابراین عرض دانه در مقایسه با طول و ضخامت دانه حساسیت بیشتری به سطوح تنش کمبود آب داشت. در بین ارقام مورد مطالعه بیشترین طول، عرض و ضخامت دانه متعلق به رقم آلستار بود. همچنین در تمام سطوح آبیاری رقم آلستار دارای بیشترین وزن دانه بود که از این لحاظ در آبیاری نرمال (پس از 50 میلی‌متر تبخیر) با رقم‌ هایسان 25 اختلاف معنی‌داری نداشت. بنابراین رقم زودرس آلستار در شرایط آبیاری نرمال و محدود از نظر وزن و ویژگی‌های فیزیکی دانه تحمل بیشتری به شرایط کم آبی داشته است.

مقاله کوتاه مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

بررسی تغییرات و مدل سازی ریاضی چروکیدگی سیر (Allium sativum L.) در طی خشک کردن به صورت همرفتی

https://doi.org/10.22067/jam.v2i1.14295

مجید رسولی، سیدصادق سیدلو هریس

چکیده سیر یکی از مهم‌ترین گونه های پیاز می باشد. سیر خشک شده از نظر اقتصادی دارای اهمیت زیادی است. در این تحقیق، لایه های نازک سیر در دماهای 50، 60 و 70 درجه سانتی گراد و ضخامت های 2، 3 و 4 میلی متر در خشک کن هوای داغ آزمایشگاهی با سرعت هوای 5/1 متر بر ثانیه خشک شدند. متوسط چروکیدگی ورقه های سیر، 8/69 درصد به دست آمد. منحنی های تغییرات چروکیدگی حجمی ورقه های ‌سیر براساس داده-های بدست آمده از آزمایش، برازش شد. نتایج بررسی تغییرات درصد چروکیدگی طی خشک شدن در دماهای مختلف هوا و ضخامت ورقه‌ها نشان داد که اثر دمای هوای خشک‌کن و نیز ضخامت ورقه ها روی چروکیدگی محصول معنی دار نیست و چروکیدگی فقط تابعی از میزان رطوبت محصول می‌باشد. با بررسی 4 مدل تجربی مختلف و با محاسبه ضرایب همبستگی (2R)، ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) و مجموع مربعات خطا (SSE) بین داده‌های تجربی و نتایج پیش‌بینی شده توسط هر مدل، در محیط نرم‌افزار متلب، مناسبترین مدل توصیف‌کننده تغییرات چروکیدگی ورقه‌های نازک سیر انتخاب شد.