با همکاری انجمن مهندسان مکانیک ایران
دوره و شماره: دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 7، 1393 (بهار و تابستان ) 
مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

بررسی اثر روش کود دهی اوره و رطوبت زمان برداشت بر خواص مکانیکی نهایی ذرت دانه ای خشک شده

صفحه 1-10

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33159

سجاد کردی، علی فدوی، محمد اسکندری، مهرشاد براری، مسعود رفیعی، علی اشرف مهرابی

چکیده خواص مکانیکی دانه تحت تأثیر عوامل متعدد از جمله مواد غذایی خاک و رطوبت زمان برداشت دانه می باشد. به‏ منظور کاهش خسارات مکانیکی، در طراحی و انجام فرآیندهای متفاوت، شناخت خواص مکانیکی تحت تأثیر عوامل مذکور ضروری می باشد. به‏ منظور بررسی اثر روش کود دهی اوره و رطوبت زمان برداشت بر خصوصیات مکانیکی نهایی دانه‌های ذرت خشک شده، آزمایشی در سال 1389 در ایستگاه تحقیقاتی خرم آباد، به صورت استریپ اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. عوامل مورد بررسی شامل دو روش کود دهی اوره (محلول پاشی اوره و روش خاک مصرف اوره)، سه زمان برداشت (زمانی که رطوبت دانه به 20،30 و 40 درصد برسد) و چهار هیبرید ذرت (شامل سه هیبرید خارجی ان اس، کونسور، جیتا و هیبرید سینگل کراس 704 به عنوان شاهد) بودند. رطوبت دانه های خشک با توجه به خاصیت جذب متفاوت تیمارها در فاصله حدوداً 1±7 درصد قرار داشت. نتایج نشان داد که اثر متقابل روش کوددهی و هیبرید بر چقرمگی دانه معنی دار گردید. رطوبت دانه در زمان برداشت اثر معنی داری بر تمامی صفات مورد بررسی به جز صفت سفتی دانه داشت، بیشترین میزان صفات حداکثر نیروی شکست، میزان جابه جایی در نقطه حداکثر نیروی شکست، انرژی مصرفی تا نقطه حداکثر نیروی شکست، تغییر شکل ویژه، توان و چقرمگی دانه به رطوبت 20 درصد دانه در زمان برداشت اختصاص یافت. همچنین نتایج نشان داد هیبرید ان اس دارای بیشترین میزان حداکثر نیروی شکست (219 نیوتن)، جابه جایی در نقطه حداکثر نیروی شکست (37/0 میلی متر)، انرژی مصرفی تا نقطه حداکثر نیروی شکست (51/42 میلی ژول)، توان (3-10×89/3 وات) و چقرمگی (33/0 میلی ژول بر میلی متر مکعب) بود.

مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

ارزیابی کیفیت (خردشدگی) مغز حاصل از شکستن گردو تحت بار ضربه ای

صفحه 11-20

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33160

خسرو محمدی قرمزگلی، حمیدرضا قاسم زاده، حسین نوید، محمد مقدم، حسین غفاری

چکیده در این پژوهش کیفیت (خردشدگی) مغز حاصل از شکستن گردو تحت بار ضربه ای مورد مطالعه قرار گرفت. به‏ علت فقدان رقم مشخص گردو در ایران، آزمایش روی ژنوتیپ های موجود گردو انجام پذیرفت. به این منظور سه ژنوتیپ مختلف از گردوهای باغ های شهرستان آذرشهر انتخاب و از محصول تولیدی سال 1388 این ژنوتیپ ها استفاده شد. دستگاه آزمون ضربه برای انجام آزمایش ها طراحی و ساخته شد. آزمون ضربه به‏ صورت فاکتوریل با پنج فاکتور در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تکرار انجام پذیرفت. فاکتورهای ژنوتیپ، رطوبت، قطر متوسط هندسی، راستای اعمال نیرو در سه سطح و ارتفاع سقوط وزنه در پنج سطح در نظر گرفته شد و اثر این فاکتورها روی کیفیت مغز حاصل از شکستن گردو بررسی شد. ارزیابی شکستن گردو با استفاده از معیارهای تعریف شده انجام شد و کیفیت مغز استخراجی به‏ دست آمد. افزایش محتوای رطوبتی، درصد مغزهای شکسته را کاهش و درصد مغزهای سالم و درجه کیفیت مغزهای شکسته را افزایش داد. با افزایش ارتفاع سقوط وزنه، درصد مغزهای شکسته افزایش یافت. در حالت کلی وقتی گردوها سه ساعت داخل آب خیسانده شدند و راستای بارگذاری عرضی (Y) و ارتفاع سقوط 35 سانتی متری انتخاب شد، بهترین حالت از لحاظ کیفیت مغز به‏ دست آمد.

مقاله پژوهشی پایداری، زیست‌اقتصاد چرخشی و تاب‌آوری محیطی

بررسی خصوصیات مکانیکی و تجزیه‌پذیری بیوپلاستیک تهیه شده از سلولز کاه و الیاف خرما

صفحه 21-29

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33161

حسام عمرانی فرد، احمد غضنفری مقدم، محسن یوسفی انصاری

چکیده در دو دهۀ اخیر استفاده از بیوپلاستیک‌ها در صنایع مختلف به‏عنوان جایگزین پلاستیک‌های معمولی مورد توجه قرار گرفته است. از نظر کاربری، خصوصیات مکانیکی و تجزیه پذیری بیوپلاستیک‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند. در این پژوهش، سلولز کاه گندم به نسبت‌های با گلیسرول مختلف مخلوط و پس قرار دادن در یک قالب با الیاف خرما تحکیم داده شدند. با قرار دادن هر قالب در دستگاه پرس هیدرولیکی و حرارت دهی همزمان، صفحات بیوپلاستیک مورد نظر تهیه شدند. آزمایش‌ها بر اساس طرح فاکتویل 3×3 انجام و تأثیر درصد وزنی سلولز در سه سطح 50%، 60% و 70% و تحکیم دهی با الیاف در سه وضعیت الیاف شبکه‌ای، رشته‌ای و بدون الیاف بر استحکام کششی و خمشی، مدول الاستیک کششی و خمشی و کرنش کششی بیوپلاستیک‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که وضعیت تحکیم درصد وزنی سلولز، و اثر متقابل این دو عامل بر تمام خصوصیات مکانیکی ذکر شده معنی دار بود (05/0 = α). بیشترین استحکام کششی و خمشی مربوط به اضافه کردن 50% وزنی سلولز و در حالت تحکیم‌دهی شبکه‌ای و به‏ترتیب MPa 02/1992 و MPa 71/28 به‏دست آمد. همچنین بیشترین مدول کششی و خمشی در حالت اضافه کردن 70% وزنی سلولز و تحکیم یافته رشته‌ای (در حالت کششی MPa 4/40 و در حالت خمشی MPa 3/2 مشاهده شد. بررسی روند تجزیه پذیری بیوپلاستیک‌ها با قرار دادن نمونه‌هایی از آن‌ها در شکمبه‌ی یک گوسفند فیسوله‌گذاری نشان داد که با افزایش درصد وزنی سلولز، میزان تجزیه پذیری نمونه‌ها کاهش می‌یابد. پس از گذشت 48 ساعت بیشترین میزان تجزیه‌پذیری مربوط به نمونه‌های50% وزنی سلولز بود که به طور میانگین به مقدار 74% تجزیه شدند. روند تجزیه پذیری با استفاده از رابطه ریاضی مدل سازی شد که این مدل به‏خوبی در داده های آزمایشگاهی برازش شد (R2=0.97).

مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

مطالعه اثر سطوح مختلف رطوبت و دما بر ظرفیت گرمایی ویژه دانه و مغز دو رقم پسته ایرانی

صفحه 30-36

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33162

علیرضا سالاری کیا، محمدحسین آق خانی، محمد حسین عباسپورفرد

چکیده پسته جایگاه خاصی در بین تولیدات کشاورزی ایران دارد و این کشور به‏عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده پسته در دنیا شناخته می‌شود. محصولات کشاورزی در طی مراحل نگهداری و فرآوری تحت تیمارهای حرارتی مختلفی قرار می‌گیرند. طراحی تمام این فرآیندها نیاز به داشتن پارامترهای حرارتی از جمله ظرفیت گرمایی ویژه محصولات است. با توجه به اهمیت فرآوری پسته به ‏عنوان یک محصول صادراتی، ظرفیت گرمایی ویژه دانه و مغز دو رقم پسته ایرانی (کله قوچی و بادامی) در چهار سطح رطوبتی (رطوبت اولیه (حدود 5%)، 15، 25 و 40% بر پایه تر) و سه سطح دمایی (40، 50 و °C60) در این تحقیق اندازه گیری شد. در هر دو رقم مورد مطالعه اثر رطوبت و دما در سطح 1% معنی دار شد؛ هر چند اثر رطوبت به‏مراتب بیشتر از اثر دما است. ظرفیت گرمایی ویژه دانه و مغز در هر دو رقم با افزایش درصد رطوبت به‏صورت لگاریتمی و با افزایش دما به‏صورت خطی افزایش یافت. تغییرات این پارامتر برای دانه رقم کله قوچی در محدوده kJ kg-1 K-1 936/2-039/1، برای مغز رقم کله قوچی در محدوده
kJ kg-1 K-1 230/3-236/1، برای دانه رقم بادامی در محدوده kJ kg-1 K-1773/2-887/0 و برای مغز رقم بادامی در محدوده
kJ kg-1 K-1 914/2-811/0 به‌دست آمد. نتایج نشان داد، در یک دمای مشخص ظرفیت گرمایی ویژه مغزها بیشتر از دانه است. در نهایت نیز مدل‌هایی با ضریب تبیین بالا برای پیش بینی این پارامتر بر حسب رطوبت و دما ارائه شد.

مقاله پژوهشی مهندسی زیستی و سامانه‌های زیستی

بررسی اثر نانو زئولیت پتاسیم پرمنگنات و زمان نگهداری بر خواص فیزیکوشیمیایی میوه کیوی (رقم هیوارد)

صفحه 37-49

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33163

حسین میرزائی مقدم، محمد هادی خوش تقاضا، محسن برزگر بفروئی، علی سلیمی

چکیده در این تحقیق میوه‌های کیوی از رقم هیوارد در دو محدوده جرمی )کوچک و بزرگ) تهیه شدند. پس از آن، میوه‌ها را در شیشه‌های یک لیتری در مجاورت بالشتک‏ های پلی اتیلنی حاوی نانوزئولیت پتاسیم پرمنگنات (0، 2/0، 4/0 8/0 گرم) قرار داده و در ژرمیناتور (دمای C°5 و رطوبت نسبی 30%) نگهداری شدند. سپس در زمان‌های 0، 2، 4 و 6 هفته نگهداری، خواص فیزیکوشیمیایی مختلف نمونه‌ها (میزان مواد جامد محلول، میزان pH، درصد رطوبت و سفتی میوه‌ها) و رنگ نانوزئولیت پتاسیم پرمنگنات (L،E ، زاویه هیو و کروما) اندازه‌گیری شد. در ادامه با انجام آزمون فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی، تجزیه و تحلیل اطلاعات صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که اثر نانوزئولیت پتاسیم پرمنگنات به جز بر درصد رطوبت بر دیگر خواص اندازه گیری شده معنی‌دار می‌باشد (P

مقاله پژوهشی مهندسی سامانه‌ها

طراحی، پیاده سازی و ارزیابی کارگاهی سامانه پایش گر لحظه ای عملکرد محصول سیب زمینی

صفحه 50-56

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33164

داود محمدزمانی، علی تقوی، محمد غلامی پرشکوهی، جعفر مساح

چکیده در این مقاله مراحل طراحی، ساخت و ارزیابی کارگاهی یک سامانه پایشگر لحظه ای عملکرد محصول سیب زمینی مورد بررسی قرار گرفته است. هدف از این پژوهش توسعه روشی دقیق برای تهیه نقشه عملکرد محصول سیب زمینی می‏باشد. ابتدا یک سامانه پایشگر لحظه ای عملکرد محصول متشکل از یک سینی توزین، نیروسنج، چرخش سنج، کنترلگر PLCو یک رایانه همراه بر روی یک ماشین برداشت سیب زمینی از نوع دو ردیفه کششی نصب شد. در این پژوهش PLC به‏ عنوان یک کنترلگر در ارتباط با یک رایانه‌ی همراه و برنامه های کنترلی توسعه یافته با Win-Proladder و Visual Basic قادر است داده های مربوط به حسگرها شامل چرخش سنج و نیروسنج ها را دریافت کند و می‌توان بر روی داده‌های دریافتی برنامه ریزی‌های لازم را انجام داد. به‏ منظور ارزیابی کارگاهی سامانه طراحی شده و به‏ دست آوردن بهترین حالت عملکرد این سامانه، آزمون های کارگاهی بر روی دستگاه برداشت سیب زمینی انجام گرفت. متغیرهای مستقل آزمون عبارت بود از: سرعت پیشروی، زاویه سینی و ضخامت مختلف ضربه گیر. به‏ منظور تجزیه و تحلیل و مقایسه نتایج آزمایشگاهی از روش تجزیه واریانس با آزمون دانکن با سطح اطمینان 5 درصد استفاده شد. به‏ منظور بررسی بر هم کنش عوامل مختلف از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی استفاده شد. در بررسی اثر متقابل زاویه، سرعت و ضربه گیر بر داده های مربوط به عملکرد محصول بهترین حالت مربوط به زاویه سینی 37 درجه، با سرعت پیشروی 2 کیلومتر بر ساعت و بدون استفاده از ضربه گیر و با درصد خطای 81/2 درصد بود، که در این وضعیت سامانه طراحی شده بهترین عملکرد را در قرائت و ثبت داده های جرم (عملکرد محصول) داشت.

مقاله پژوهشی کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

برآورد حجم سیب و تورفتگی‌های آن، به کمک پردازش تصویر و شبکه‏ ی عصبی

صفحه 57-64

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33165

مرتضی جعفرلو، رحمان فرخی تیمورلو

چکیده خواص فیزیکی محصولات کشاورزی از مهمترین پارامترهای طراحی سیستم های بسته بندی و درجه بندی هستند و حجم محصولات کشاورزی، یکی از این خواص می باشد که بایستی به ‏طور دقیق اندازه گیری شود. پردازش تصویر و شبکه ی عصبی از ابزار های پرکاربرد و غیر مخربی هستند که اخیراً به این منظور استفاده می شوند. در این مطالعه ابتدا با استفاده از دوربین به فاصله ی ثابت از نمونه ها عکس برداری گردیده و تصاویر رنگی با
نرم افزار Matlab پردازش شده و لبه ی سیب ها استخراج گردید. سپس سطح به‏ دست آمده در راستای عمود بر محور طولی سیب، به المان های نازک ذوزنقه ای تقسیم بندی گردیده و حجم حاصل از دوران این المان ها بر حسب پیکسل محاسبه شد. سپس سیب ها از وسط برش داده شده و
عکس برداری شدند تا حجم تورفتگی های سیب به ‏دست آمده و از حجم کل سیب کاسته شود. حجم واقعی سیب نیز با استفاده از روش جابه‏ جایی آب، بر حسب سانتی متر مکعب اندازه گیری شد و رابطه ایی بین حجم واقعی و حجم پیکسلی سیب ارائه گردید که می تواند در تخمین حجم سیب استفاده شود. آزمون t و بلاند-آلتمن نشان داد که بین حجم واقعی سیب و حجم پردازش تصویر در سطح احتمال 5% اختلاف معنی داری نیست و اختلاف میانگین بین آن‏ها 52/1 سانتی متر مکعب بوده و دارای دقت 92 /0 می باشد. استفاده از شبکه عصبی با پارامترهای ورودی ابعاد و جرم سیب دقت
اندازه گیری حجم سیب را تا 97 /0 بالا برده و اختلاف میانگین بین حجم ها را تا 7/0 کاهش داد. این تحقیق نشان می دهد که پردازش تصویر و شبکه ی عصبی می توانند به‏ عنوان روش های ساده و کارآمد در تخمین حجم محصولات کشاورزی استفاده گردند.

مقاله پژوهشی ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

طراحی، ساخت و ارزیابی دستگاه بذرکار خودکار پنوماتیک جهت تهیه سینی نشاء

صفحه 65-72

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33166

احسان موحدی، میثم رضوانی، عباس همت

چکیده به ‏منظور کشت بذور ریز در داخل سینی های پرورش نشاء، یک دستگاه بذرکار خودکار پنوماتیک طراحی، ساخته و ارزیابی گردید. از نرم‌افزار Catia در طراحی و تحلیل سامانه ها استفاده شد. قسمت‌های مختلف دستگاه شامل مخزن بذر ارتعاشی، بوم مکشی، نازل های بردارنده بذور، لوله های سقوط، سامانه ی پنوماتیک و واحد کنترل الکترونیک جهت خودکار نمودن دستگاه ساخته و مورد آزمایش قرار گرفت. از اندازه سوراخ نازل جهت محاسبه ی میزان فشار لازم در سر نازل برای مکش بذور استفاده شد. دو نوع سینی کشت نشاء مورد ارزیابی قرار گرفت و نتایج نشان داد که خطای کاشت برای سینی 105 و 390 سلولی به‏ ترتیب در حدود 9/1 و 46/0 درصد است. زمان کاشت برای سینی نشاء 105 و 390 سلولی نسبت به روش دستی به ترتیب ازmin 20 بهs 35 و ازmin 90 بهs 160 به‏ وسیله‌ی کاشت با دستگاه، کاهش یافت.

مقاله پژوهشی مهندسی زیستی و سامانه‌های زیستی

طراحی، ساخت و ارزیابی گشتاورسنج دوار با قابلیت نمایش آنی گشتاور

صفحه 73-78

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33167

افشین زینلی، عبدالعلی فرزاد، محمدحسین آق خانی

چکیده گشتاور، سرعت و توان به‏ عنوان متغیرهای مکانیکی، تابع عملکرد ماشین هایی که دوران دارند؛ می‌باشند. توانایی اندازه‌گیری این مقادیر در تعیین راندمان ماشین و همچنین کنترل آنی آن ها مؤثر است. در تحقیق حاضر یک سامانه‌ی گشتاورسنج دوار ساخته شد که با قرار دادن حس‌گرهای کرنش سنج، بر روی محور، میزان گشتاور را اندازه می گرفت. در این سامانه، بر اساس قاعده کلی مقاومت کرنش سنج ها، گشتاور به سیگنال های ولتاژ تبدیل می شد. سرانجام ماژول رادیویی، سیگنال های دیجیتالی را به مدار گیرنده رادیویی برای نمایش و ذخیره ارسال می کرد. نتایج ارزیابی استاتیکی و آزمون دینامیکی نشان دهنده صحت انجام کار سامانه گشتاورسنج در شرایط استاتیکی و دینامیکی بود. همچنین، محدوده اندازه‌گیری گشتاور، قدرت تشخیص و میزان صحت به‏ ترتیب 3 تا 700 نیوتن‌متر، 3 نیوتن‌متر و 1 درصد به‌دست آمد.

مقاله پژوهشی ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

طراحی، ساخت و ارزیابی دستگاه تنک ‏کن محصولات ردیفی

صفحه 79-87

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33168

منصور گل محمدی، شمس اله عبداله‌پور، اصغر محمودی، سیدحسین فتاحی

چکیده طراحی، ساخت و ترویج ادوات گوناگون در رابطه با مراحل مختلف کشاورزی در ایران از مسئولیت‏های مهم مهندسین ماشین‏های کشاورزی است. در بسیاری از محصولات ردیفی یکی از مراحل مهم داشت، تنک‏ کردن می‏باشد. هدف از این تحقیق طراحی و ساخت دستگاه تنک‏کن محصولات ردیفی است که با بهره ‏گیری از سیستم انتقال توان نیوماتیکی به‏ طور تصادفی حذف بوته‏ ها را انجام دهد. حذف بوته ‏ها، با استفاده از اعمال نیرو توسط یک بازو و تیغه متصل به آن به‏ صورت حرکت آونگی یا حرکت رفت و برگشتی، انجام می‏ شود. بازو و تیغه متصل به آن توسط یک سیلندر به حرکت درمی‏ آید. سیستم کنترل توسط مداری متشکل از رله ‏ها و تایمر انجام می‏ شود. سیلندر نیوماتیکی با اتصال به یک شیر سولونوئیدی؛ فرمان حرکت و حذف بوته ‏ها را؛ توسط تیغه متصل به بازو، از سیستم کنترل الکتریکی دریافت می‏ کند. دستگاه پس از ساخت، مورد ارزیابی آزمایشگاهی قرار گرفت. در مجموع 9 آزمون در یک سطح سرعت و در سه سطح تراکم با استفاده از بوته های مصنوعی انجام شد. نتایج با استفاده از نرم افزار SPSS تحلیل گردید. نتایج نشان می‏ دهد که تراکم در حد مطلوب بهترین نتیجه را در تیمارهای مختلف دارد. وقتی فاصله بین بوته ها زیاد است، نتیجه تنک کاری مطلوب نیست. سایر موارد مؤثر بر عملکرد سیستم موجود عبارتند از: خاصیت تنظیم حساسیت حسگر، که می‏توان تا حدی برای تشخیص بوته های ضعیف از قوی، بر اساس اندازه برگ ها، استفاده کرد. چون بوته ها در یک زمان یکسان و با یک الگوی مشخص کاشته شده اند، احتمالاً بیشتر بوته ها، تا حدی اندازه یکسان دارند. عملکرد تنک کن، تابعی از خصوصیات بوته شامل شکل آن، آرایش و مرحله رشد در زمان تنک کاری و کارایی کنترل علف هرز است.

مقاله پژوهشی ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

ساخت و ارزیابی شعله‏ افکن گازی با امکان اعمال شعله به‏ صورت گسسته هدفمند در مکان‏ یابی و نابودی علف‌های هرز

صفحه 88-97

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33169

ریحانه لونی، محمد لغوی

چکیده امروزه کشاورزان نسبت به کاربرد روش‏ها و ابزارهای کنترل علف های هرز که خسارتی به محیط زیست نرسانند، علاقمندی بیشتری پیدا کرده اند. شعله افکنی با سوخت پروپان راهکاری است که پسماندی شیمیایی در داخل خاک، گیاه و آب های سطحی و زیر زمینی بر جای نمی گذارد. در این تحقیق یک دستگاه شعله افکن با امکان اعمال شعله به‏ صورت یکنواخت و گسسته ساخته و مورد آزمایش و ارزیابی آزمایشگاهی و مزرعه‌ای قرار گرفت. در این دستگاه فناوری بینایی ماشین به‏ صورت موفقیت آمیزی بین گیاه (گیاهانی که بین دو ردیف در مزرعه ی ذرت می رویند و به‏ عنوان علف هرز تلقی می شوند) و خاک به‏صورت بی‏درنگ، تمایز قائل می شد. در آزمون آزمایشگاهی تأثیر سه سطح سرعت پیشروی (5/0، 7/0 و 9/0 متر بر ثانیه) بر تأخیر و تقدم عملکرد دستگاه شعله افکنی بررسی گردید. در آزمون های مزرعه‏ ای کاربرد این فناوری در مقایسه با شعله افکنی پیوسته در کشت ذرت مورد ارزیابی قرار گرفت. کارآیی مزرعه ‏ای سامانه با اندازه ‏گیری سوخت استفاده شده و با شمارش و وزن علف های هرز باقیمانده و از بین رفته، یک و سه روز بعد از هر تیمار شعله افکنی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج آزمون‏ های آزمایشگاهی نشان داد که اثر سرعت بر دقت سامانه معنی دار بوده و در سرعت های 5/0 و 7/0 متر بر ثانیه سامانه دقت بیشتری نسبت به سرعت پیشروی 9/0 متر بر ثانیه دارد. براساس آزمون‌های مزرعه‌ای شعله افکنی گسسته و پیوسته نتایج مشابهی را در از بین بردن علف های هرز (هم شمارشی و هم وزنی) نشان دادند، درحالی‏که سوخت مصرفی شعله افکنی گسسته کمتر از حالت پیوسته بود. نتایج نشان می دهد که شعله افکنی گسسته با کاربرد فناوری ماشین بینایی توانایی جایگزینی با شعله افکنی پیوسته را با توجه به کاهش سوخت مصرفی و کاهش بالقوه آلودگی هوا افزون بر دیگر مزایای شعله افکنی دارا می باشد.

مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

بررسی سینتیک خشک شدن و انرژی مصرفی لایه نازک ذرت

صفحه 98-107

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33171

سجاد عباسی، سعید مینایی، محمد هادی خوش تقاضا

چکیده در این تحقیق خشک شدن ذرت در یک خشک کن هوای داغ در دماهای 50 ، 60 و 70 درجه سلسیوس و سه دبی جابه‏ جایی هوای گرم 1، 4/1، 8/1 کیلوگرم بر دقیقه به‏ صورت لایه نازک و پیوسته بررسی شد. آزمایش ها در قالب طرح کاملاً تصادفی صورت گرفت. تأثیر دما و دبی جابه‏ جایی هوا بر پارامتر زمان و آهنگ خشک شدن، ضرایب نفوذ رطوبت و انرژی فعال سازی بررسی شد. نتایج به‏ دست آمده نشان داد که تأثیر فاکتورهای دما و سرعت جابه‏جایی هوا بر فرآیند خشک شدن محصول ذرت معنی دار می باشد. در تیمارهای تحقیق به‏ طور متوسط افزایش دما از 50 به 70 درجه سلسیوس 7/31% و تغییر دبی از 1 به 8/1 کیلوگرم بر دقیقه 27% زمان خشک شدن ذرت را کاهش داد. ضریب نفوذ ﻣﺆثر رطوبت و انرژی فعال-سازی ذرت
به‏ ترتیب بین 11-10×47258/3 تا 11-10×34352/7 مترمربع بر ثانیه و 761/13 تا 193/16 کیلوژول بر مول به‌دست آمد. در مدل سازی فرآیند خشک شدن ذرت مدل لگاریتمی هم‌خوانی بهتری با نتایج آزمایشگاهی در مقایسه با سایر مدل ها داشت. کمترین میزان انرژی مخصوص مصرفی مورد نیاز (61/3 کیلووات ساعت بر کیلوگرم) در دمای50 درجه سیلسیوس و دبی 1 کیلوگرم بر دقیقه، در حالی‏که شرایط متناظر برای بیش‌ترین مقدار آن (34/5 کیلووات ساعت بر کیلوگرم) در دمای70 درجه سیلسیوس و دبی 8/1 کیلوگرم بر دقیقه بود.

مقاله پژوهشی ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

مقایسه روش های کاشت مستقیم برنج جوانه دار (ماشینی و دستی) با نشاءکاری

صفحه 108-115

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33172

افشین ایوانی، محمود صفری، ابوالفضل هدایتی پور

چکیده روش عمده کاشت برنج4 در استان‌های برنج خیز کشور، نشاءکاری است، این روش پر هزینه بوده و نیروی کارگری زیادی می‌طلبد. از طرفی به‏ علت کوچک بودن قطعات زراعی، با توجه به قیمت بالای دستگاه‏ های نشاءکار، استفاده از این دستگاه‏ ها، توجیه اقتصادی ندارد. روش دیگر کاشت برنج، کشت به‏ صورت مستقیم بوده که سطح زیر کشت آن در جهان رو به گسترش می‏ باشد. به ‏طوری که یک سوم سطوح زیر کشت این محصول به‏ صورت مستقیم کشت می‏ شود. در این تحقیق به‏ منظور مقایسه روش‏های مختلف کشت برنج، پس از ساخت نمونه اولیه دستگاه خطی کار دستی و انجام آزمون‏ های اولیه، با روش نشاءکاری و دست پاش، تحقیقی در قالب طرح بلوک‏ های کامل تصادفی با 3 تیمار 1- نشاء دستی 2- کشت مستقیم به‏ صورت دست پاش 3- کشت مستقیم با استفاده از ماشین (خطی کار) در 3 تکرار انجام شد. نیروی کششی، بازده مزرعه ای، ظرفیت مؤثر زراعی، ضریب یکنواختی پاشش بذر، نیروی کارگری مورد نیاز برای کاشت و وجین، و عملکرد از جمله عواملی بودند که اندازه ‏گیری شدند. نتایج نشان داد که عملکرد روش نشاء با دست، بالاتر از سایر روش‏ ها بوده و اختلافات مشاهده شده در سطح آماری 5% معنی دار می‏ باشد. از طرفی عملکرد تیمار استفاده از خطی کار کشت مستقیم نسبت به تیمار دست پاش بالاتر بود، هر چند اختلافات مشاهده شده در سطح آماری 5% معنی دار نبود. همچنین ضریب تغییرات یکنواختی ریزش بذر در روش کشت مستقیم بالای20% بود. کارگر و زمان مورد نیاز برای کاشت یک هکتار برنج، با استفاده از خطی کار در مقایسه با روش نشاءکاری به‏ ترتیب به یک هفتم و یک بیستم کاهش یافت. با توجه به ارزیابی اقتصادی تیمارها، علیرغم پائین بودن عملکرد تیمار استفاده از ماشین خطی کار، این روش از نظر اقتصادی برای زارعین توجیه اقتصادی دارد.

مقاله پژوهشی مهندسی تاب‌آوری، ریسک و عدم‌قطعیت در سامانه‌های کشاورزی

اولویت بندی کشت محصولات استراتژیک زراعی استان البرز با استفاده از روش دلفی فازی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

صفحه 116-124

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33174

محمد شریفی، اسداله اکرم، شاهین رفیعی، مجید سبزه پرور

چکیده استان البرز با وسعتی حدود 7/5121 کیلومترمربع معادل 31/0 درصد مساحت کل کشور است. کل اراضی قابل کشت استان 48954 هکتار می‌باشد. آب، زمین و سرمایه مهم‌ترین عوامل تولید بخش کشاورزی محسوب می‌شوند. لازم است با شناخت از باورهای ذهنی کشاورزان منطقه، معیارهای تصمیم‌گیری و انگیزه‌های اقتصادی آنان، اولویت کشت محصولات به‏ گونه‌ای تنظیم شود که ضمن تأمین منافع مادی کشاورزان، کمترین آسیب را به منابع اصلی کشت (آب و زمین) وارد سازد. تلفیق دو روش دلفی فازی (بارش فکری) و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی یکی از ابزارهای مناسب برای دستیابی به این هدف می‌باشد. نتایج به‏ دست آمده از به‌کارگیری تکنیک‌های فوق، اولویت کشت محصولات استراتژیک زراعی استان البرز را به‏ ترتیب گندم، جو، ذرت علوفه ای، یونجه، پنبه و کلزا با وزن نهایی 496/0، 403/0، 354/0، 320/0، 183/0 و 090/0 تعیین می‌کند. در مقایسه معیارهای تصمیم با یکدیگر مشخص گردید که کشاورزان به‏ ترتیب سطح زیرکشت، درآمد خالص، هزینه‌های تولید و نیازهای دامداری را با میزان اهمیت نسبی 487/0، 410/0، 346/0 و 188/0 ترجیح می دهند. سطح زیرکشت، از بین معیارهای اولویت‌بندی از بالاترین اولویت برخوردار است. مشکل کمبود آب، هزینه کارگری بالا، فقدان سرمایه کافی و خرید تضمینی گندم توسط دولت، موجب گردیده است که بیشترین سطح زیر کشت در استان مربوط به گندم با 14350 هکتار باشد.

مقاله کوتاه ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

ارزیابی و مدلسازی قطع کردن علف هرز خار شتر (Alhagi maurorum) با جت آب

صفحه 125-132

https://doi.org/10.22067/jam.v4i1.33176

مریم نقی پورزاده ماهانی، کاظم جعفری نعیمی، محسن شمسی، قاسم محمدی نژاد

چکیده با توجه به اهمیت کنترل علف هرز خارشتر و عدم کارایی روش‏ های مکانیکی متداول در کنترل این گیاه به‏ دلیل رشد در مکان‏های غیر قابل دسترس، در این مطالعه استفاده از جت آب به‏ منظور برش و پاکسازی مکان‏ هایی که این گیاه به وفور وجود دارد، مورد ارزیابی قرار گرفت که روشی هیدرودینامیک می‏باشد. آزمایشات برش علف هرز خارشتر در دانشگاه شهید باهنر کرمان، با جت آبی در فشار90 بار که با یک پمپ فشار قوی مخصوص ایجاد می‏شد انجام گرفت. زمان برش به‏ صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در پنج تکرار مورد مطالعه قرار گرفت.
تیمارهای مستقل، شامل قطر ساقه در دو سطح بزرگ‌تر و کوچک‌تر از 5 میلی‌متر، فاصله پاشش در سه سطح 10، 20و30 سانتی‌متر و نگهدارنده گیاه در دو نوع تیغه و صفحه بود. نتایج نشان داد، اثر قطر و فاصله بر زمان برش، در سطح 1% معنی دار است. بررسی اثر متقابل پارامترها نشان داد، افزایش قطر ساقه باعث افزایش زمان برش و افزایش فاصله پاشش، کاهش زمان برش را به دنبال دارد که به‏ صورت یک رابطه خطی با ضریب تبیین 96 و 99 درصد به‏ ترتیب برای ساقه‏ هایی با قطر کوچک‌تر و بزرگ‌تر به‏ دست آمد. همچنین برش در فاصله30 سانتی‌متری، روی قطرهای کوچکتر در کوتاهترین زمان اتفاق افتاد و مدل رگرسیون خطی چند متغیره معنی داری برای برش گیاه خارشتر پیشنهاد گردید. با توجه به انعطاف پذیری جت آب برای کار در مکان‏ های مختلف و با در نظر گرفتن پارامترهای اثرگذار، کنترل هیدرودینامیک علف‏ های هرز به‏ عنوان یک روش مکمل و بعضاً جایگزین پیشنهاد می‏ گردد.