با همکاری انجمن مهندسان مکانیک ایران
دوره و شماره: دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 8، 1393 (پاییز و زمستان ) 
مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

طراحی، ساخت و ارزیابی دستگاه مغز کن پسته وحشی

صفحه 133-140

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.21407

فاطمه کریمی، علی فدوی

چکیده پسته وحشی یا بنه سطح معادل 2/4 میلیون هکتار از جنگلهای ایران را پوشانده است. استفاده و فرآوری بر روی محصول این درخت با توجه به خواص داروئی و غذایی بالای آن همچنان بصورت محدود و سنتی می باشد. هدف اصلی در این تحقیق طراحی، ساخت و ارزیابی واحد مغزکن پسته وحشی می باشد، بدین منظور بنه سیرجان استان کرمان به عنوان محصول مورد مطالعه انتخاب و مشخصات فیزیکی و مکانیکی آن مبنای طراحی قرار گرفت. مکانیزم مغز کردن بر مبنای فشار هسته بنه در بین دو استوانه محرک و متحرک انتخاب گردید. در ارزیابی دستگاه تاثیر پارامترهای سرعت دورانی(سه سطح)، فاصله بین دو استوانه(چهار سطح) و رطوبت (چهار سطح) بر روی راندمان مغزکردن، درصد مغز سالم، درصد خاکه و درصد هسته های نشکسته مورد تست و ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که با افزایش رطوبت هسته و فاصله بین دو استوانه راندمان کاهش می یابد و از طرفی میزان مغز سالم نیز در رطوبت 6/61 درصد بر پایه تر به بیشترین مقدار خود می رسد. به طور اجمالی بیشترین راندمان مغزکردن در رطوبت 4/31 درصد، فاصله بین دو استوانه 0/48 میلیمتر و دور Rpm 25/84 می-باشد.

مقاله پژوهشی ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

توسعه سازوکار اندازه گیری نیروها و گشتاور بازگرداننده وارد بر چرخ های هادی یک وسیله نقلیه چهارچرخ

صفحه 141-153

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.20641

علی حاجی احمد، علی جعفری، علیرضا کیهانی، هادی گلی، بابک نوع دوست

چکیده در این مقاله، یک سامانه دینامومتری برای چرخ های غیر محرک فرمان پذیر ارائه شده است. برای تعیین عملکرد سامانه ابداعی، چرخ دینامومتری ساخته شده و مورد ارزیابی قرار گرفت. از چهار لودسل S-شکل به همراه ترکیب روابط نیرویی و سینماتیکی با کمترین مفروضات ساده کننده برای به دست آوردن مؤلفه های گشتاور (ناوشی، برگردان و غلتشی) و نیروی عمودی وارد بر چرخ استفاده شد. یک شمارنده نوری (فرستنده و گیرنده مادون قرمز) سرعت دوران چرخ را اندازه گیری نموده و از یک پتانسیومتر به منظور به دست آوردن زاویه فرمان چرخ هادی استفاده شده است. نتایج ارزیابی این سازوکار نشان داد، واسنجی سامانه به طور مطلوب انجام شده و با ضرایب تبیین بالاتر از 0/99 قابل بکارگیری در مطالعات تعیین رفتار دینامیکی وسایل نقلیه چهار چرخ می باشد.

مقاله پژوهشی سامانه‌های انسان‌محور و ایمنی

تحلیل بسامدی طیف باند یک سوم اکتاو تراز فشار صدا در کمباین‏ غلات

صفحه 154-165

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34815

علی ملکی، مجید لشگری

چکیده محیط کار رانندگان کمباین‏ باید دارای شرایطی باشد تا عواملی چون صدا کمترین تأثیر را بر آنان داشته باشد به گونه‏ای که بتوانند از عهده وظایف عدیده در هدایت و کنترل کمباین برآیند. در این تحقیق، تعدادی از عوامل مؤثر بر صدای تولید شده در دو نوع کمباین جاندیر 1055 و سمپو 3065 مورد ارزیابی قرار گرفته‏اند. فاکتورهای مورد مطالعه شامل دورموتور، نسبت‌های مختلف دنده، وضعیت عملیات و فاصله میکروفن بودند. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که تراز فشار صدا با توجه به افزایش بسامد، روند کاهشی داشته و در بسامد 4000 هرتز به‏ترتیب برای کمباین‏های جاندیر و سمپو به میزان 87/96 و 84/73 دسی‏بل می‏باشد که این تفاوت در سطح احتمال 1% معنی‏دار شده است. هم چنین نتایج نشان می‏دهد که بیشینه تراز فشار صدای کمباین‏های جاندیر و سمپو به ترتیب برابر116 دسی‏بل در بسامد 250 هرتز و 111/1 دسی‏بل در بسامد 40 هرتز می‏باشد که هر دو در موقعیت گوش کاربر و در حالتی که کمباین‏ها فاقد کابین باشند به‏ دست آمده‏ اند.

مقاله پژوهشی کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

بررسی امکان هدایت یک تراکتور بدون سرنشین براساس ارسال بی سیم تصویر ویدئویی

صفحه 166-175

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34816

محمد مزیدی، محمد حسین عباسپورفرد، محمدحسین آق خانی

چکیده اتوماسیون تراکتورها به دلیل کاربرد وسیع این وسیله در عملیات‏های مختلف کشاورزی، عمرانی و صنعتی، مورد توجه جدی محققین قرار گرفته است. در این تحقیق یک سامانه هدایت از راه دور برای تراکتور طراحی و ساخته شده است تا کاربر بتواند به دور از شرایط سخت و پرتنش کابین تراکتور عملیات هدایت تراکتور را اجرا کند. از یک دوربین مدار بسته و یک موتور الکتریکی به‌ترتیب جهت مشاهده مسیر و چرخاندن میل فرمان استفاده شده است. ارتباط دو طرفه بین مرکز کنترل و واحد کنترل بر روی تراکتور توسط شبکه بی‎سیم فراهم شده است. جهت ارزیابی عوامل موثر بر دقت هدایت، از موقعیت نصب دوربین، سرعت چرخش میل فرمان و سرعت پیشروی هر کدام در دو سطح در یک طرح فاکتوریل در قالب کاملاً تصادفی استفاده شد. از ریشه میانگین مربعات (RMSE) انحراف عرضی و فراوانی نقاط خارج از محدوده مجاز اطراف مسیر مرجع (Nout) به عنوان صفت مورد بررسی در جدول تجزیه واریانس استفاده شد. نتایج آزمایش‏ها بر روی دو سطح آسفالت و خاک ارائه شده است که در نهایت سطح خاک به دلیل شکل‌پذیری بیشتر حساسیت کمتری نسبت به تغییر سطوح متغیرهای طرح آزمایش مذکور داشته و پایداری خوبی از خود نشان داده است. از آنجایی که دقت سامانه هدایت از راه دور به توانایی، مهارت و تمرکز کاربر وابستگی دارد، سرعت چرخش میل فرمان به تنهایی در دقت هدایت بی‌تأثیر بوده است. جایگاه نصب دوربین در جلوی تراکتور از دقت بالاتری نسبت به جایگاه عقب تراکتور برخوردار بوده و همانند نتایج دیگر محققین با افزایش سرعت پیشروی، RMSE انحراف عرضی و Nout افزایش پیدا کرده است.

مقاله پژوهشی ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

ارزیابی کارآیی نرم افزار Fluent برای شبیه سازی و ساخت آبپاش دبی متغیر به منظور استفاده در یک سیستم آبیاری خودکار

صفحه 176-183

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.28406

هانیه روشن، سید جلیل رضوی، مهدی قیصری

چکیده بحران کم آبی از چالش‌های جهان امروز است که برای حل آن کشور های مختلف باید منابع آب خود را به بهترین نحو مدیریت کنند. اساس کشاورزی دقیق بر مبنای کاربرد نهاده ها به صورت خاص مکانی است، تا بتوان متناسب با نیاز موجود و شرایط خاک و گیاه نهاده ها را مصرف نمود. آب از جمله این نهاده‌هاست که استفاده بهینه از آن بر اساس راهبرد آبیاری نرخ متغییر در کشاورزی دقیق مورد توجه است. هدف اصلی از انجام این تحقیق طراحی و ساخت یک آبپاش هوشمند نرخ متغییر در سامانه آبیاری بارانی کلاسیک ثابت بود. به این منظور طرح اولیه آبپاش پیشنهادی شامل یک پلانجر کنترل کننده جریان و فشار با استفاده از نرم افزار Fluent شبیه‌‌سازی شد. سپس نقشه اصلی آبپاش تهیه و برای ساخت طی سه مرحله ساخت مدل، ریخته‌گری و تراشکاری اقدام گردید. آزمایش نحوه کار آبپاش ساخته شده در سه سطح فشار و سه موقعیت قرار‌گیری پلانجر (از کمترین تا بزرگترین سطح مقطع عبور آب از قسمت داخلی آبپاش) و سه قطر نازل انجام شد. نتایج نشان داد پلانجر توانایی تغییر دبی و فشار خروجی آبپاش را دارد و روند تغییرات دبی و فشار تحت تاثیر موقعیت پلانجر بسیار پیچیده است. مدل Fluent برای شرایطی که پلانجر نیمه باز تا کاملا باز باشد، کارایی خوبی دارد. اما در شرایطی که پلانجر مسیر جریان را بیشتر از نصف مسدود کند، کارآیی خوبی ندارد.

مقاله پژوهشی مهندسی سامانه‌های دامی و دامپروری

توسعه یک سامانه مزرعه ای پایش عملکرد کمّی و تعیین برخی از خصوصیات کیفیت تغذیه ای محصول یونجه با استفاده از انرژی برشی و فشردگی محصول

صفحه 184-193

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.28114

محمد مهدی مهارلویی، محمد لغوی، سیدمهدی نصیری

چکیده کشاورزی دقیق همواره به دنبال بیان علل و عوامل وجود تغییرات و اتخاذ تصمیمات مناسب در مزرعه است. یکی از زمینه-های مورد تحقیق در سه دهه اخیر ارائه راهکار هایی برای تهیه نقشه های تغییرپذیری عملکرد کمّی محصول بوده است. در این پژوهش با توجه به اهمیت تهیه این نقشه ها تلاش شد تا با اندازه گیری پیوسته ضخامت لایه علوفه افزوده شده در هر مرحله از پرس علوفه درحین عملیات بسته بندی به وسیله یک چرخ ستاره ای جدید و تلفیق آن با داده های موقعیت مکانی دستگاه بیلر که از سامانه مکان یابی جهانی دریافت می شد، نقشه عملکرد محصول ترسیم شود. همچنین پژوهشگران پیشگام در علم کشاورزی دقیق توجه به شاخص های کیفیت محصول و مطالعه عوامل تاثیر گذار بر آن را نیز با اهمیت می دانند. بدین منظور تلاش شد تا در این تحقیق، علاوه بر نقشه عملکرد، روشی غیر مخرب و بلادرنگ برای تخمین برخی از شاخص های کیفیت تغذیه ای محصول یونجه در مزرعه ارائه و ارزیابی شود. بدین منظور اندازه گیری انرژی برشی ویژه وارد بر تیغه و انرژی فشردگی ویژه در سر پلانجر یک دستگاه بیلر در شرایط مزرعه ای مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج آنالیز رگرسیون و آزمون همبستگی سامانه اندازه گیری عملکرد کمّی، رابطه خطی بسیار خوب روش پیشنهادی با جرم محصول را نشان داد (0/96 =r و 0/92 =R2). نتایج استفاده از انرژی برشی ویژه در تخمین شاخص های فیبر خام و شاخص تجمعی RFV با توجه به شرایط مزرعه ای نتایج قابل قبولی داشت. استفاده از انرژی فشردگی ویژه تنها در تخمین شاخص ماده خشک مناسب بود. هیچ یک از دو روش پیشنهادی اندازه گیری انرژی برشی ویژه و انرژی فشردگی ویژه، نتوانست شاخص تغذیه ای پروتئین خام را تخمین بزند. مطالعات بیشتر در شرایط وسیع‌تری از تغییرات شاخص های کیفیت و رقم های یونجه پیشنهاد می‌گردد.

مقاله پژوهشی ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

طراحی، ساخت و ارزیابی شبه مزرعه ای یک نمونه سله شکن وجین کن چغندرقند مجهز به حسگر مادون قرمز

صفحه 194-205

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.28957

اسماعیل چالی گر، محمد حسین رئوفت، سید محمد رضا خادم، ابراهیم چالی گر

چکیده در زراعت ردیفی چغندرقند سله شکنی و وجین کاری در کشور با روش دستی انجام می گیرد. در این تحقیق طراحی، ساخت و ارزیابی یک نمونه سله شکن- وجین کن مجهز به فناوری حسگر مادون قرمز اجرا شده است. هیدروموتور محرک تیغه، با سیگنال حسگرهای تشخیص فاصله تحریک می شوند. یک جک بادی نیز مجموعه تیغه در حال گردش را به طرف بالا و پایین هدایت می کند تا تیغه از بالای بوته ها بدون آسیب رساندن به آنها عبور کرده و بین بوته ها برای سله شکنی و وجین با زمین درگیر شود. دستگاه با طرح اسپیلیت پلات، از نوع بلوک کامل تصادفی با سه تکرار ارزیابی شد. دستگاه از نظر تیمارهای سرعت پیشروی تراکتور در دو سطح 0/4و 1 کیلومتر بر ساعت و چهار فاصله بین بوته ها در هر ردیف 20، 25، 30و 40 سانتی متری مورد ارزیابی قرار گرفت. میزان صدمه وارده به بوته ها فقط با تیغه چهار پره و مساحت سله شکنی با انواع تیغه های دو، سه و چهار پره اندازه گیری گردید. بر اساس نتایج فاصله بین بوته ای در ردیف بر میزان بوته های صدمه دیده بطور معنی داری در سطح یک درصد موثر بوده و مقایسه میانگین بیانگر آنست که فاصله20 سانتی متری بیشترین و 40 سانتی متری کمترین درصد صدمه به بوته ها را در پی داشته است. نتایج نشان داد که سرعت بر میزان بوته های صدمه دیده با تیغه چهار پره اثر معنی داری در سطح یک درصد داشته و سرعت 1 کیلومتر بر ساعت با فاصله 20 سانتی متری بیشترین (59 درصد) و سرعت 0/4 کیلومتر بر ساعت با فاصله 40 سانتی متری کمترین (3/34 درصد) درصد صدمه به بوته ها را در بر داشت. ضمنا تیغه دو پره بیشترین درصد مساحت سله شکنی را در برداشته است.

مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

ارزیابی و مقایسه کارایی سه نوع پوست‌کن‌ رایج پسته در کرمان

صفحه 206-213

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.21168

هوشنگ افضلی گروه

چکیده به منظور ارزیابی ماشین‌های پوست‌کن پسته، عملکرد سه ماشین رایج استوانه پیچی، استوانه پیچی- تیغه‌ای و استوانه لاستیکی در سه زمان برداشت (اول، وسط و پایان فصل برداشت) با فاصله 15 روز در سه تکرار ارزیابی شدند و صفات راندمان پوست‌گیری، درصد دانه‌های شکسته، درصد دانه‌هایی ناقص پوست شده، درصد دانه‌های پوست نشده تعیین گردید. این تحقیق با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب بلوک کامل تصادفی انجام شد. نتایج نشان داد اثر متقابل زمان برداشت و نوع ماشین بر راندمان پوست‌گیری، شکستگی دانه در خروجی دانه و پوست در سطح احتمال 5 درصد و بر صفت دانه‌های پوست نشده و ناقص پوست شده در سطح احتمال 1 درصد معنی‌دار شد. بیشترین راندمان پوست‌گیری مربوط به ماشین استوانه لاستیکی در پایان فصل برداشت پسته با 90/81 درصد بود. اثر متقابل زمان برداشت و نوع ماشین درصد دانه شکسته در دو کانال خروج دانه و پوست سبز را تحت تاثیر خود قرار داد به طوری که ماشین استوانه لاستیکی در هر سه زمان برداشت با کمترین درصد شکستگی دانه در خروجی دانه و خروجی پوست از سایر تیمارها برتر شد. کمترین درصد شکستگی دانه در خروجی دانه و پوست به ترتیب با 0/47 و 0/23 درصد به ماشین استوانه لاستیکی و وسط فصل برداشت و بیشترین درصد شکستگی دانه در خروجی دانه و پوست به ترتیب با 2/75 و 3/86 درصد به ماشین استوانه پیچی اول فصل برداشت اختصاص یافت. کمترین درصد دانه‌های پوست نشده از ماشین استوانه پیچی- تیغه‌ای با 2/5 درصد در پایان فصل برداشت بدست آمد.

مقاله پژوهشی مهندسی سامانه‌ها

تحلیل مهم‌ترین عوامل مدیریتی اثرگذار بر بازده انرژی کل ترکیب تراکتور خاک‌ورز از طریق پایش لحظه‌ای پارامترهای عملکرد

صفحه 214-225

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.28495

نواب کاظمی، مرتضی الماسی، هوشنگ بهرامی، محمد جواد شیخ داودی، موسی مسگرباشی

چکیده بازده انرژی کل تراکتورشاخصی مهم در مصرف انرژی در عملیات خاک ورزی است. برای اندازه‌گیری دقیق و هم‌زمان این فاکتور و‌ سایر عوامل موثر بر آن، ابتدا تراکتور مسی‌فرگوسن ‌399 را ‌به انواع حسگرها و واحد جمع‌آوری اطلاعات تجهیز نموده به طوری که پارامترهای میزان مصرف سوخت، سرعت پیش‌روی، سرعت خطی و بکسواد چرخ‌های محرک و سرش چرخ‌های متحرک تراکتور، دور موتور، نیرو و توان کششی را به‌صورت هم‌زمان با اجرای عملیات دیسک‌زنی، با سرعت داده‌برداری 1000 داده در ثانیه اندازه‌گیری و به‌صورت بی‌سیم تا 1/5 کیلومتر بروی کامپیوتر کاربر نمایش و هم‌زمان با فرمت اکسل ذخیره می‌نماید. سخت‌افزار و برنامه‌نویسی CSHARPبه گونه ای است که پایش هم‌زمان بر تغییرات پارامترهای عملکردی و ذخیره‌سازی برای کاربران در فواصل دورتر ازطریق اینترنت نیز مقدور است. سپس با اجرای طرح آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح کرت‌های خرد شده، سه عامل مهم مدیریتی سنگین‌سازی، انتخاب دنده و حالت محور محرک مورد بررسی قرار گرفت و با روش‌های تجزیه واریانس، پس از واریانس و تجزیه علیت تحلیل گردید. نتایج نشان داد،استفاده از تجهیزات الکترونیک و پایش از راه دور داده‌ها در شرایط کاملا واقعی و دقیق با تعداد بسیار بالای نمونه‌برداری (تا هر میلی‌متر پیش‌روی تراکتور یک داده)بوده که موجب کسب نتایجی قابل اعتماد است.هم‌چنین تجزیه علیت حاکی از معرفی سه پارامتر درصد بکسواد، مصرف سوخت و درصدی از توان لازم معادل محور تواندهی تراکتور به عنوان اثرگذارترین پارامترها بر بازده انرژی کل ترکیب تراکتور – خاک‌ورز است و نتایج تجزیه واریانس نشان می‌دهد اثرات عوامل دنده و محور محرک در سطح 1% معنی‌دار اما سنگین‌سازی، تاثیر معنی‌داری بر بازده انرژی کل ندارد.

مقاله پژوهشی پایداری، زیست‌اقتصاد چرخشی و تاب‌آوری محیطی

تولید نفت زیستی از پیرولیز سریع بقایای ذرت و چوب اکالیپتوس در رآکتور بستر سیال

صفحه 226-235

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.28497

محمدعلی ابراهیمی نیک، آوا حیدری، حبیب اله یونسی

چکیده پیرولیز سریع یک از فناوری‌های جذاب برای تولید سوخت مایع (نفت زیستی) از زیست‌توده است که پتانسیل زیادی برای استفاده در صنعت و حمل‌ونقل دارد. ضایعات ذرت (چوب و کلش) و چوب اکالیپتوس به‌عنوان دو منبع لیگنوسلولزی، از فراوانی زیادی در سطح جهان برخوردار هستند. در این مطالعه پیرولیز سریع این دو ماده تحت دمای 500 درجه سانتی‌گراد، جریان گاز حامل 660 لیتر در ساعت، اندازه ذرات 2-1 میلی‌متر و نرخ تغذیه 80، 90 و 110 گرم در ساعت مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش‌ها به‌صورت پیوسته در یک رآکتور بستر سیال انجام شد. میعان بخارات پیرولیزی در 3 مرحله سرمایشی (15، 0 و 40- درجه سانتی‌گراد) به‌اضافه مرحله جذب الکترواستاتیک صورت می‌پذیرفت. نتایج نشان داد که افزایش نرخ تغذیه در هر دو ماده خام ابتدا باعث افزایش تولید نفت زیستی و سپس کاهش آن می‌شود. بیشترین میزان نفت زیستی به‌میزان 22/4 درصد از چوب اکالیپتوس در نرخ تغذیه 90 گرم در ساعت به‌دست آمد. کارایی تولید نفت زیستی از پیرولیز سریع بقایای ذرت به‌طور متوسط کمتر از چوب اکالیپتوس بود. در تمامی آزمایش‌ها، نفت به‌دست آمده از چگالنده الکترواستاتیک قهوه‌ای پررنگ با ویسکوزیته بسیار بالا بود.

مقاله پژوهشی پایداری، زیست‌اقتصاد چرخشی و تاب‌آوری محیطی

تاثیر مخلوطهای سوخت بیواتانول و دیزل بر روی ارتعاش موتور دیزل

صفحه 236-243

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.21431

سید حبیب الله هاشمی فرد دهکردی، مرتضی الماسی، علی محمد برقعی، بابک بهشتی

چکیده امروزه استفاده از سوخت بیواتانول بعنوان یک سوخت جایگزین تجدیدپذیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. مخلوط های بیواتانول و دیزل با نسبت های مختلفی در موتورهای دیزل و بنزینی استفاده می شود. ارتعاش بطور مستقیم اثر مخرب بر روی قطعات موتور و کاربر دارد و بهمین دلیل بررسی ارتعاش حاصل از فرایند احتراق در موتورهای احتراق داخلی همواره مورد توجه محققان بوده است. در این تحقیق تاثیر مخلوط های بیواتانول و دیزل در شش ترکیب دیزل خالص (D100) ، E2 (مخلوط 2 درصد بیو اتانول و 98 درصد دیزل)، E5، E10، E15 و E20 بر روی ارتعاش موتور تراکتور دوچرخ میتسوبیشی مورد بررسی قرار گرفت. موتور در سرعتهای 1200، 1600، 2000 و 2400 دوربردقیقه برای تمامی مخلوط های سوخت تست شد، همچنین برای دو سوخت D100 و E10 اثر بار موتور بر مقدار ارتعاش بررسی شد. نتایج نشان داد مخلوط های سوخت اثر معنی داری بر مقدار ارتعاش دارد. کمترین مقدار ارتعاش مربوط به E10 و بیشترین ارتعاش مربوط به سوخت E20 است. همچنین ثابت شد، با افزایش دور موتور برای تمامی مخلوط های سوخت، مقدار شتاب نیز افزایش می یابد. نتایج نشان داد افزایش بار موتور اثر معنی داری بر مقدار شتاب عمودی و جانبی دارد بگونه ای که با افزایش بار موتور، مقدار شتاب در راستای جانبی کاهش یافت ولی مقدار شتاب عمودی در ابتدا روند افزایشی و پس از آن روند کاهشی دارد.

مقاله پژوهشی کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

تفکیک محدوده و تخمین سطح زیر کشت محصولات کشاورزی به کمک تصاویر ماهواره ای

صفحه 244-254

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34827

فریده علیپور، محمدحسین آق خانی، محمد حسین عباسپورفرد، عادل سپهر

چکیده بررسی و مطالعه بر روی تکنیک سنجش از دور نشان می دهد که تصاویر ماهواره ای و تکنیک های سنجش از دور، به دلیل فراهم آوردن داده های به هنگام و قابلیت بالای آنالیز تصاویر، کاربرد گسترده ای در تمامی بخش ها از جمله کشاورزی و منابع طبیعی دارند. در پژوهش حاضر، به منظور شناسایی و تفکیک اراضی زیر کشت محصولات مختلف و تهیه نقشه انواع محصولات منطقه ای در اطراف مشهد (مزرعه نمونه آستان قدس رضوی) از دو تصویر (مربوط به ماه های اریبهشت و شهریور) داده های رقومی ماهواره لندست، سنجنده ETM+ مربوط به سال 1391 استفاده شد. جهت طبقه بندی تصویر در هر یک از این دو ماه، از روش طبقه بندی نظارت شده شامل حداکثر احتمال و شبکه عصبی مصنوعی استفاده شد. برای مقایسه تصویر حاصل از دو روش، نمونه های تعلیمی و آزمایشی و روش کار کاملاً یکسانی برای هر دو روش انتخاب شد. جهت ارزیابی صحت نتایج طبقه بندی، نقشه تولیدی با نقاط واقعیت زمینی مشخص شده از طریق GPS، مورد بررسی قرار گرفت. ضریب کاپا و صحت کلی برای روش حداکثر احتمال به ترتیب 82 و 85 درصد و برای شبکه عصبی به ترتیب84 و 87 درصد برآورد گردید. مساحت های سطح زیر کشت محاسبه شده از نقشه طبقه بندی به روش حداکثر احتمال و شبکه عصبی توانست به ترتیب با اختلاف متوسط 16/8 و 14/2 درصد با اطلاعات مساحت های موجود در مزرعه آستان قدس مساحت محصولات مختلف را تخمین بزند. نتایج این تحقیق نشان داد که تصاویر ماهواره ای از قابلیت بالایی برای تفکیک سریع اراضی زراعی و تهیه نقشه انواع محصولات در منطقه و تعیین سطح زیر کشت با دقت نسبتاً مناسب در مقیاس منطقه ای برخوردار است. این اطلاعات برای برنامه ریزی های کلان منطقه ای در قالب تدوین الگوی کشت یا توسعه مکانیزاسیون بسیار مفید می باشند.

مقاله پژوهشی کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

پایش خاکورزی حفاظتی و شدت خاکورزی با استفاده از تصاویر زمینی و ماهواره ای

صفحه 255-265

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34822

محمدعلی رستمی، محمد حسین رئوفت، عبدالعباس جعفری، محمد لغوی، مهدی کسرایی، سید محمدجعفر ناظم السادات

چکیده دردست داشتن اطلاعات مربوط به شدت خاک ورزی و پوشش بقایای گیاهی در سطح خاک در اعمال سیاست گذاری های مربوط به ترویج کشاورزی، طراحی و تولید ابزار خاک ورزی و ارتقای روش های مدیریتی و نظارتی سودمند است. روش های مرسوم برای تخمین درصد پوشش بقایای گیاهی و شدت خاکورزی مانند روش توزین بقایا، خط مورب و مقایسه تصاویر، خسته کننده و وقت گیر بوده و در سطح وسیع قابل استفاده نیستند. این تحقیق به منظور بررسی و یافتن یک روش دقیق و سریع برای پایش مدیریت بقایا و شدت خاکورزی انجام شد. در این مطالعه فن آوری تصاویر ماهواره ای به عنوان یک راهکار سریع و آسان برای تخمین درصد پوشش بقایا در سطح خاک و پایشگر خاکورزی حفاظتی و شدت خاکورزی مورد استفاده قرار گرفت. از این رو توانایی داده های تصویر چند طیفی سنجنده WorldView-2 با استفاده از تعداد یازده شاخص طیفی و آنالیز جداسازی طیفی خطی مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین منظور در 90 موقعیت از مزارع آزمایشی پلات هایی در نظر گرفته شده و در هر پلات چند عکس توسط یک دوربین عکاسی دیجیتالی از سطح مزرعه برداشت شد. درصد پوشش بقایای سطح خاک در هر عکس با روش پردازش تصویر اندازه گیری و متوسط داده ها ی همه تصاویر به عنوان داده زمینی در آن پلات ثبت شد. داده های نظیر ماهواره ای از تصویر سنجنده WorldView-2 استخراج شده و همبستگی درصد پوشش بقایا در زمین، که با استفاده از پردازش عکس های دیجیتالی به دست آمده بود با داده های تصاویر ماهواره ای بررسی شد. نتایج نشان داد که درصد پوشش بقایا در سطح خاک با شاخص های IPVI، RVI1، RVI2 و GNDVI همبستگی مناسبی دارند (R2 = 0.74-0.81). درصد پوشش بقایا در سطح خاک که با آنالیز جداسازی طیفی خطی تخمین زده شده بود، با داده های به دست آمده از عکس های زمینی همبستگی مناسبی داشت (R2 = 0.75). دو شاخص طیفی IPVI و RVI1 که دارای بالاترین همبستگی با درصد پوشش بقایا در سطح خاک بودند برای پیش بینی شدت خاکورزی در مزارع مورد مطالعه انتخاب شدند. نتایج نشان داد که دقت طبقه بندی شدت خاکورزی به کمک این دو شاخص در شرایط مختلف 100 – 78 درصد و بنابراین بسیار نزدیک به اندازه گیری ها و مشاهدات زمینی می باشد.

مقاله پژوهشی کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

ارائه و ارزیابی یک مدل تجربی برای بادبردگی نازل های باد بزنی در تونل باد به کمک پردازش تصویر

صفحه 266-274

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.20549

سیدحسین فتاحی، شمس اله عبداله‌پور، اسماعیل اسماعیل‏ زاده، محمد مقدم

چکیده سالانه، میلیون‏ها لیتر محلول سم، برای مبارزه با آفات و بیماری‏های گیاهی در مزارع استفاده می‏شود. استفاده‏ی گسترده از سموم شیمیایی، خطرات زیست محیطی زیادی را ایجاد می‏کند. بادبردگی ذرات یکی از مهم‏ترین معضلات در سم‏پاشی است، که باعث آلودگی زمین‏های اطراف مزرعه، انسان‏ها و سایر جانداران می‏شود. مدیریت اندازه‏ی ذره، عامل اصلی در کنترل بادبردگی است. در این تحقیق عوامل موثر در اندازه‏ی قطرات ( قطرمیانه‏ی حجمی) نشسته در نواحی غیر هدف با استفاده از روش‏های آماری مورد مطالعه قرار گرفت. اثرات نوع نازل (نازل بادبزنی با سطح مقطع خروجی متفاوت)، فشار سم‏پاشی، ارتفاع بوم سم‏پاشی و سرعت باد به عنوان فاکتورهای موثر در بادبردگی، روی اندازه‏ی ذرات مورد بررسی قرار گرفتند. یک تونل باد افقی، با ابعاد 0/47 متر عرض، 0/75 ارتفاع و 5/5 متر طول برای انجام آزمایش‏ها طراحی و ساخته شد. آزمایش‏ها به صورت فاکتوریل اسپلیت‏پلات در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با دو تکرار انجام شد. اندازه‏گیری قطرات در ترکیب‏های تیماری با نازل بادبزنی در سه سطح مقطع خروجی (11003- 0/87 میلی‏متر مربع، 11004- 1/18 میلی‏متر مربع و 11006- 1/8 میلی‏متر مربع)، فشار پاشش (150، 275 و 400 کیلوپاسکال)، سرعت باد (1، 2 و 3 متر بر ثانیه) و ارتفاع پاشش بوم (0/35، 0/55 و 0/75 متر) انجام شد. کاغذهای حساس به آب در فواصل 0/8، 1/6 و 2/4 متری از انتهای پاشش نازل برای آشکارسازی اندازه‏ی قطرات استفاده شدند. در این تحقیق فاکتورهای فشار، سرعت باد و ارتفاع بر اندازه‏ی قطره در فاصله‏ی مورد نظر اثر افزایشی داشتند. ولی اثر نازل کاهشی بود. با توجه به ضرایب مدل رگرسیونی اثر سرعت باد قابل ملاحظه بود.

مقاله پژوهشی کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

تخمین عملکرد چغندرقند بر اساس پوشش سایه انداز گیاه با استفاده از الگوهای پردازش تصویر

صفحه 275-284

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.28053

سینا لطیف التجار، عبدالعباس جعفری، سیدمهدی نصیری، حمید شریفی

چکیده تخمین عملکرد محصولات زراعی یکی از پارامترهای مهم برای مدیریت اطلاعات و منابع درکشاورزی دقیق است. این اطلاعات برای بهینه سازی نهاده های مورد نیاز در کشت های بعدی مورد استفاده قرار می گیرد. در پژوهش حاضر امکان تخمین عملکرد محصول چغندرقند با استفاده از پردازش تصویر بررسی گردید. برای انجام آزمایش ها از ردیف های کشت در طی فصل رشد و با فواصل یک ماه عکس های نواری تهیه شد. تصویر افقی پوشش سبز بوته‌ها در انتهای هر ماه تعیین گردید. در پایان فصل رشد و پس از استخراج غده‌ها از زمین، ضریب همبستگی بین سطح پوشش سبز محصول چغندرقند در هر ماه با وزن غده برداشت شده نهایی بررسی شد. نتایج حاصله نشان داد سطح قابل رویت پوشش سبز گیاه می تواند بیانگر عملکرد محصول چغندر قند در کشت پاییزه باشد. بالاترین ضریب تبیین رابطه عملکرد محصول با سطح پوشش سبز گیاه، سه ماه قبل از زمان برداشت و برابر با 0/85 بدست آمد. به منظور بررسی میزان صحت معادله حاصله در سال زراعی بعد با شرایط یکسان زمین کشت و بطور مشابه داده برداری صورت پذیرفت. نتایج حاصله نشان داد که میان وزن غده های واقعی و وزن غده های محاسبه شده از مدل سال گذشته رابطه قوی با ضریب تبیین 0/94 وجود دارد. این رابطه توانست مقدار عملکرد را با خطای نسبی حدود 9 درصد تخمین بزند. این موضوع پتانسیل استفاده از روش عکس برداری نواری را برای پیشگویی عملکرد محصول چغندرقند قبل از زمان برداشت نشان می دهد.

مقاله پژوهشی کشاورزی دیجیتال، هوشمند و دقیق

مقایسه چهار روش مکان یابی در کشاورزی به کمک سامانه موقعیت یاب جهانی و واحد اندازه گیری ماند

صفحه 285-295

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.20849

هادی گلی، سعید مینایی، علی جعفری، علیرضا کیهانی، علی حاجی احمد، حمید عبدالملکی، علی محمد برقعی

چکیده به منظور ارزیابی میزان دقت روش های مکان یابی، دراین تحقیق چهار روش مختلف، توسط حرکت یک روبات کنترل از راه دور بر روی یک مسیر معین مورد مقایسه قرار گرفت. روش های مقایسه شده عبارتند از: به کارگیری یک واحد مکان یاب جهانی(GPS)، تلفیق داده های سه واحد GPS، استفاده از یک واحد اندازه گیری ماند (IMU) به تنهایی و تلفیق داده های GPS/IMU. مقایسه این چهار روش نشان داد که استفاده از تلفیق داده های سامانه مکان یاب جهانی و واحد اندازه گیری ماند به کمک فیلتر کالمن، نسبت به روشهای دیگر، دقت بالاتری در مکان یابی به دست می دهد؛به طوری که ریشه میانگین مربعات خطای این روش 23/4 cm به دست آمد. به کارگیری سه واحد GPSبه طور همزمان که در موقعیت های ثابت و با فاصله نسبتاً دور از یکدیگر نصب شده اند، نیز با ریشه میانگین مربعات خطای cm31/3، در رتبه بعدی این مقایسه قرار گرفت. همچنین بررسی داده های به دست آمده از واحد اندازه گیری ماند نشان داد که کاربرد این وسیله به تنهایی، به دلیل وجود خطاهای تجمعی، برای تعیین موقعیت مناسب نمی باشد.

مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

ارزیابی رسیدگی هندوانه با استفاده از تحلیل صوت حاصل از اعمال ضربه به آن

صفحه 296-304

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34824

محمد سعادتی نیا، باقر عمادی، حسن صدرنیا

چکیده یکی از روش‏های غیر مخرب برای ارزیابی کیفیت درونی برخی میوه ‏ها، پردازش و تحلیل سیگنال‏های صوتی حاصله از ایجاد ضربه بر روی آن‏ها می‏ باشد. بر این اساس، امکان کاربرد این روش برای ارزیابی کیفیت درونی میوه هندوانه مورد بررسی قرار گرفت. در این تحقیق، تأثیر دو متغیر مستقل محل اعمال ضربه (دو طرف خط مرکزی هندوانه و مقابل محل اتصال به ساقه) و شدت ضربه (12/09، 15/08و kg.mm.s-1 17/11) بر تغییرات خواص سیگنال‏های صوتی حاصله مطالعه و ارتباط آن‏ها با تغییرات خواص بیومکانیک بافت گوشت و پوست از جمله ضریب سفتی شاخص میزان رسیدگی هندوانه به عنوان متغیر وابسته بررسی گردید. نتایج نشان داد سطوح مختلف شدت و محل اعمال ضربه تاثیر معنی داری روی نتایج آزمون صوتی داشت، به گونه ای که اعمال ضربه به اطراف خط مرکزی هندوانه و شدت ضربه kg.mm.s-1 17/11 بهترین نتیجه را نشان داد. بین خواص بیومکانیک پوست میوه ‏های نارس، رسیده و بیش رس تفاوت معنی داری ملاحظه نشد و لذا پیش بینی می‏شود که تفاوت مشاهده شده در خواص صوتی
هندوانه ‏ها بیشتر به‏ دلیل تفاوت در خواص گوشت باشد تا پوست.

مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

مطالعه تغییر در خواص رئولوژی بافت سیب‌زمینی در طول انبارداری با استفاده از آزمون خزش

صفحه 305-313

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34819

علی قاسمی، ابوالفضل گودرزی، عباس همت

چکیده در این پژوهش تغییر در خواص ویسکوالاستیک سیب زمینی (رقم آگرایا) طی چهار ماه در دمای C˚ 4 با استفاده از آزمون خزش بررسی و مدل سازی شد. نمونه های مورد استفاده به صورت استوانه های با قطر mm15 و طول mm 35 به مدت min 30 تحت تنش ثابت kPa 110 قرار گرفتند و پس از آن باربرداری انجام شد و میزان کرنش آنها با زمان اندازه گیری و ثبت شد. نمودار تغییر شکل با زمان مراحل بارگذاری و باربرداری رسم گردید. از مدل چهار عنصری بورگر به منظور مدل-سازی رفتار خزش نمونه ها استفاده گردید و ضریب الاستیسیته آنی، ضریب الاستیسیته و ویسکوزیته قسمت الاستیک تأخیری، ویسکوزیته مربوط به جریان نیوتونی و زمان تأخیر تعیین شدند. از این پارامترها می توان برای مطالعه تأثیر شرایط انبارداری بر کیفیت سیب زمینی استفاده نمود. طبق نتایج حاصله، مدل چهار عنصری بورگر به خوبی توانست رفتار خزشی نمونه ها را توصیف کند. ضرایب الاستیک آنی، ویسکوزیته و ضریب الاستیسیته مربوط به الاستیک تأخیری زمان تأخیر و ویسکوزیته مربوط به جریان نیوتونی سیب زمینی با افزایش زمان انبارداری به طور معنی داری (0/05 P

مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

ارزیابی خواص مکانیکی گوجه فرنگی بر اساس هدایت الکتریکی

صفحه 314-323

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34825

محمد قاسمی، مهدی خجسته پور، محمدحسین آق خانی

چکیده ارزیابی خواص مکانیکی و الکتریکی محصولات کشاورزی نقش مهمی در طراحی تجهیزات و بهینه کردن عملیات پس از برداشت دارند. در میان محصولات کشاورزی، گوجه فرنگی و فرآورده های آن یکی از مهم‌ترین تولیدات صنایع تبدیلی در جهان می‌باشد و روز به روز بر اهمیت اقتصادی آن افزوده می‌شود. با توجه به اهمیت کیفیت و مصارف گوناگون گوجه فرنگی پس از برداشت، ارزیابی خواص مکانیکی شامل نیرو و تغییر شکل گسیختگی و کار انجام گرفته برای ایجاد گسیختگی دو رقم گوجه فرنگی (پتوارلی سی اچ و نیوتن) تحت آزمون نفوذ بر اساس هدایت الکتریکی مورد مطالعه قرار گرفت. خواص نام برده شده در سه سطح زمانی 1، 3 و 5 روز پس از برداشت اندازه گیری شدند. خواص مکانیکی مورد ارزیابی در هر دو رقم با افزایش زمان نگه‌داری در طی آزمون نفوذ کاهش یافت. تأثیر متقابل رقم و زمان بر روی همه پارامتر های مکانیکی بجز تغییر شکل گسیختگی ارقام مورد بررسی در سطح 1% معنی دار شد. هدایت الکتریکی هر دو رقم با افزایش زمان نگهداری کاهش یافت. روابط معنی داری در سطح 1% میان هدایت الکتریکی و خواص مکانیکی بجز تغییر شکل شکست رقم پتو ارلی سی اچ یافت شد. در میان پارامتر های مکانیکی نیروهای گسیختگی و کار گسیختگی هر دو رقم با هدایت الکتریکی همبستگی داشتند.

مقاله پژوهشی مهندسی پس‌ از برداشت، و فرآوری محصولات کشاورزی

کیفیت سنجی میوه گلابی رقم شاه میوه به صورت غیر مخرب با استفاده از امواج فراصوتی

صفحه 324-334

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.27930

رسول معمار دستجردی، سعید مینایی، محمد هادی خوش تقاضا

چکیده تکنیک های فراصوتی به آن سرعتی که برای بررسی کیفیت مواد غذایی، به کار گرفته شده، در تعیین کیفیت میوه ها گسترش نیافته است. در این تحقیق برای کیفیت سنجی میوه ی گلابی رقم شاه میوه از سامانه فراصوتی استفاده شد که بخش‌های اصلی آن عبارت بودند از تپ‌ساز/ تپ‌گیر، تراگذرهای فرستنده و گیرنده دارای هورن نمایی (kHz 75)، برنامه‌ی کنترل، رایانه، و سامانه‌ی جمع‌آوری داده‌ها. برای کیفیت سنجی، از میان ویژگی‌های مکانیکی (آزمون های مخرب)، شاخص سفتی، میزان مواد جامد محلول، میزان اسیدیته، ضریب کشسانی، pH و درصد ماده‌ی خشک و از میان شاخص‌های فراصوتی (آزمون غیر مخرب)، سرعت امواج فراصوت و ضریب تضعیف مورد بررسی قرار گرفتند. سطوح کیفی گلابی عبارت بودند از نارس، رسیده و بیش‌رس. نتایج حاصل از آزمایش‌ها نشان داد که اثر سطوح کیفی نمونه بر تمام عوامل وابسته به غیر از میزان مواد جامد محلول و میزان ماده خشک در سطح 0/01 معنی دار است و سفتی بافت به عنوان مهم‌ترین شاخص در تعیین بلوغ تجاری میوه گلابی رقم شاه میوه انتخاب شد. همچنین مشخص شد که اثر سطوح کیفی بر سرعت امواج فراصوت و ضریب تضعیف در سطح 0/01 معنی دار است. بررسی رابطه ی بین سفتی و ضریب کشسانی با خواص فراصوتی نشان داد که، رابطه ای خطی بین سفتی و سرعت امواج فراصوت وجود دارد و با افزایش میزان سفتی میوه، سرعت امواج افزایش می یابد(R2 =0.81). همچنین مشاهده شد که رابطه ای منفی بین سفتی و ضریب تضعیف وجود دارد (R2 =0.895) و با افزایش میزان رسیدگی یعنی کاهش سفتی، ضریب تضعیف به صورت نمایی افزایش می یابد. رابطه ی نمایی خوبی بین ضریب کشسانی با سرعت امواج فراصوت (R2 =0.86) و ضریب تضعیف (R2 =0.835) به دست آمد.

مقاله پژوهشی ماشین‌های کشاورزی و غیر جاده‌ای

ارزیابی مزرعه ای تلفات انتهای کمباین غلات مجهز به دستگاه نمایشگر تلفات دانه در کمباین های JD-955 وJD-1165

صفحه 335-343

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.29077

محمدرضا مستوفی سرکاری، میر سعید ولیعهدی، ایرج رنجبر

چکیده نمایشگرهای اتلاف دانه وسائلی هستند که با نصب آن ها روی کمباین، اندازه گیری تلفات دانه در نقاط مختلف میسر می شود. این سامانه به کاربر امکان می دهد که بیشینه ی سرعت پیش روی را انتخاب نماید تا اتلاف دانه را در سطح قابل قبول نگه دارد. این واحدها به منظور اندازه گیری مقدار دانه ای که روی کلش کش ها و غربال ها می رود یک سامانه ی نمایشگر را به کار می گیرد که به طور پیوسته و در حال حرکت میزان تلفات را نشان می دهد. طبق گزارش دفتر مجری گندم، افت انتهای کمباین بطور متوسط بین 1/72 تا 2/14 در صد بوده، که از نظر استاندارد ASAE دور از انتظار است که در این پژوهش به آن پرداخته شده است. در این تحقیق نمایشگر تلفات دانه در قسمت های مختلف کمباین های JD-955 و JD-1165 مانند غربال ها وکلش کش ها نصب شده و کلیه تلفات کمباینی اندازه گیری شد. این تحقیق در دو مرحله به انجام رسید: الف- اندازه گیری تلفات کلی و ب- تلفات فرآوری. به منظور بررسی صحت و دقت ابزار اندازه گیری، افت ثبت شده با روش اندازه گیری معمول مقایسه و ارزیابی شده است. نتایج تجزیه ی مرکب داده های دو سال اجرای پروژه نشان داد در رطوبت 10-12 در صد دانه و سرعت کوبنده ی 750 دور بر دقیقه افت انتهایی در هر دو کمباین در حد استاندارد بوده و 0/82% است. هم چنین بر اساس فرض صفر، اختلافی بین افت اندازه گیری شده با روش معمول و دستگاه نمایشگر تلفات دانه مشاهده نشد.

مقاله پژوهشی مهندسی سامانه‌ها

مدل برآورد عملکرد محصولات اساسی بر پایه شاخص سطح مکانیزاسیون کشاورزی در ایران

صفحه 344-351

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34826

کامبیز عباسی، مرتضی الماسی، علی محمد برقعی، سعید مینایی

چکیده مکانیزاسیون یکی از راه های گذر از کشاورزی سنتی به کشاورزی پایدار است. مواجه شدن با منابع محدود در تولید و نهاده ها و همچنین افزایش روز افزون جمعیت از طرفی دیگر، جایگاه مکانیزاسیون را بیش از پیش در توسعه امنیت غذایی کشور نشان می دهد. بنابراین می‌بایست با دیدی وسیع و فراتر از یک نهاده به مکانیزاسیون نگریست چرا که به کمک آن می‌توان ضمن مدیریت نهاده های بذر،کود و سم و حتی مدیریت آب و خاک اقدام به تولید پایدار و اقتصادی نمود. در این مطالعه که در سطح استان‌های ایران صورت پذیرفته است ابتدا موجودی تراکتورهای زراعی و کمباینهای برداشت غلات کشور از طریق توزیع پرسشنامه در بین اداره امور فناوریهای مکانیزه سازمان های جهاد کشاورزی سراسر کشور و بصورت سرشماری جمع آوری گردید. سپس تراکتورها در چهار رده توانی کمتر از 45، 45 تا 80، 80 تا 110 و بیش از 110 اسب بخار و همچنین کمباینهای برداشت غلات در سه رده توانی، 100 تا 110، 110 تا 155 و 155 تا 210 اسب بخار تقسیم بندی گردید. عمر نیرومحرکه ها نیز در سه رده سنی تا 13 سال، 13 تا 20 سال و بیش از 20 سال در نظر گرفته شد. فاکتورهایی نظیر سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصولات اساسی نیز از آمارنامه های وزارت جهاد کشاورزی بدست آمد و سپس اقدام به محاسبه شاخص سطح مکانیزاسیون کشاورزی (اسب بخار بر هکتار)30 استان گردید. سپس 4 محصول عمده و اساسی گندم آبی، گندم دیم، جو آبی و جو دیم که دارای شرایط لازم برای ورود به مدل بودند، مورد بررسی و تجزیه و تحلیل‌های آماری قرار گرفتند. جهت دستیابی به یک مدل کارا برای برقراری ارتباط میان عملکرد محصول با شاخص سطح مکانیزاسیون کشاورزی، آنالیز همبستگی انجام پذیرفت. ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین این دو متغیر همبستگی مستقیم و معنی داری وجود دارد. در ادامه بمنظور دستیابی به یک مدلی که دارای توانمندی لازم برای پیش بینی عملکرد از طریق شاخص سطح مکانیزاسیون باشد، از طریق نمودار پراکنش و برآورد خطوط رگرسیون در سطح احتمال یک درصد، نقاط داده های پرت و دورافتاده شناسایی و پس از حذف آنها، مدل کارا برای چهار محصول عمده ایران با ضریب تعیین قابل قبول 0/851 تدوین گردید.

مقاله پژوهشی پایداری، زیست‌اقتصاد چرخشی و تاب‌آوری محیطی

اثر نظام‌های خاک‌ورزی بر برگردان کردن بقایای گیاهی ذرت دانه‌ای و عملکرد کلزا در مغان

صفحه 352-359

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34823

جبراییل تقی نژاد، ارژنگ جوادی

چکیده به منظور بررسی اثر نظام‌های مختلف خا‌ک‌ورزی در جاکشت ذرت دانه‌ای بر عملکرد کلزا (هایولا‌401) به عنوان کشت پاییزه، آزمایشی در اراضی منطقه مغان با خاک رسی طی سال های 91-88 در مغان انجام شد. شیوه تهیه بستر بذر شامل MT: خاک‌ورز برگرداندار + دیسک (‌روش مرسوم)، SCT: ساقه خردکن+ خاک‌ورز قلمی+ دیسک، STT: ساقه خردکن+ دو بار دیسک، CT: خاک‌ورز قلمی+ دیسک و DD: دو بار دیسک سنگین، با بکارگیری طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار و پنج تیمار ارزیابی شد. پارامترهای اندازه‌گیری شامل جرم مخصوص ظاهری‌خاک، مقاومت نفوذی خاک، قطر متوسط وزنی کلوخه‌ها MWD))، درصد رطوبت وزنی، درصد سبز، درصد استقرار بوته، درصد برگردان بقایای گیاهی‌، ارتفاع بوته و عمکلرد دانه بود. نتایج نشان داد جرم مخصوص ظاهری خاک در لایه 10-0 سانتی متر تحت تاثیر تیمارهای خاک‌ورزی قرار نگرفت ولی در عمق 20-10 سانتی متر تیمار SCT و MT به ترتیب با gr cm-3 1/22 و 1/21 تو اما در یک سطح آماری کمترین و تیمار DD با gr cm-3 1/27 بیشترین مقدار این شاخص را داشته است. ‌میانگین مقاومت نفوذی خاک در عمق 30‌-10 سانتی متر در تیمار DD بطور معنی‌داری بیشتر از بقیه تیمارها بوده ولی در لایه 10-0 سانتی متر معنی‌دار نبود. همچنین نتایج نشان می‌دهد درصد برگردان بقایای گیاهی و قطر متوسط وزنی کلوخه‌ها MWD)) در روشهای مختلف خاکورزی معنی‌دار بود و تیمار MT با 88% بیشترین و تیمار DD با 56% کمترین برگردان بقایا را نسبت به تیمارهای دیگر داشته است. متوسط قطر وزنی کلوخه‌ها در تیمارهای SCT و DD به ترتیب با مقادیر 1/19و1/24 سانتی متر حداقل این شاخص را در بهترین وضعیت داشته و تیمار MT با میانگین 1/92 سانتی متر بیشترین و بدترین وضعیت پودرشدگی خاک را داشته است. بنابراین نتایج نشان داد شیوه برگردان کردن بقایای گیاهی ذرت بر عملکرد‌ کلزا معنی دار بود و تیمار SCT با میانگین عملکرد kgha-1 8/2563 نسبت به دیگر تیمارها برتری داشته و به عنوان شیوه تهیه بستر بذر کلزای پاییزه پس از یرداشت ذرت در منطقه می توان پیشنهاد نمود.

مقاله پژوهشی مهندسی سامانه‌ها

پیش بینی عمر اقتصادی کمباین بر اساس مدل هزینه های تعمیر و نگهداری

صفحه 360-367

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34818

عباس روحانی، حسین غفاری، رضا فعله گری، خسرو محمدی قرمزگلی، حسن مسعودی

چکیده اغلب مدیران ماشین های کشاورزی مواجه با تصمیمات اقتصادی پیچیده ای مانند جایگزینی ماشین آلات می باشند. هزینه های تعمیر و نگهداری می توانند اثرات معنی داری بر این تصمیم اقتصادی داشته باشند. مدیر مزرعه باید قادر به پیش بینی هزینه های تعمیر و نگهداری ماشین های کشاورزی باشد. هدف از این مطالعه تعیین مدل رگرسیونی است که بتواند به مقدار کافی هزینه های تعمیر و نگهداری را به ازای عمر ماشین بر حسب ساعات کارکرد تجمعی نشان دهد.دلیل استفاده از مدل رگرسیون توانایی آن در پیش بینی هزینه های تعمیر و نگهداری در افق طولانی مدت برای تخمین عمر اقتصادی می باشد. مطالعه حاضر با استفاده از داده های مزرعه ای 11 کمباین جاندیر 955 از چند استان غربی ایران انجام شد. مشخص شد که مدل توانی دارای بهترین عملکرد برای پیش بینی هزینه های تعمیر و نگهداری کمباین می باشد. عمر اقتصادی بر اساس مدل توانی پیش بینی شد. نتایج نشان داد که عمر بهینه جایگزینیبرای کمباین جاندیر 955 برابر با 54300 ساعت کارکرد تجمعی می باشد.

مقاله کوتاه آموزش، استانداردها و روش‌شناسی‌ها در مهندسی کشاورزی

پتانسیل سنجی امکان استفاده از انرژی باد برای پمپ‌های کشاورزی برقی در منطقۀ بروجرد

صفحه 368-377

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.34821

مهرداد جلالوند، حسین باخدا، مرتضی الماسی

چکیده برای مهار انرژی نهفته در باد، اولین گام تعیین انرژی پتانسیل باد می‌باشد. در این تحقیق از اطلاعات باد منطقه بروجرد، با فرکانس زمانی سه ساعته که در دوره‌ای 10 ساله (2011 - 2002) ثبت شده‌اند، استفاده شده است. برای پیش بینی احتمال وقوع سرعت‌های مختلف باد، از تابع ویبول دو پارامتره استفاده شده است. نتایج محاسبات نیکوئی برازش توسط آزمون کی دو نشان داد در 11 ماه از سال، توزیع فراوانی تجربی مطابق با توزیع ویبول دو پارامتره می‌باشد، ولی احتمال تجربی داده های سرعت در ماه سپتامبر از تابع ویبول دو پارامتره تبعیت نمی‌کند. برای ماه سپتامبر از تابع توزیع ویبول دو نمایی استفاده گردیده است. میزان انرژی قابل استحصال توسط یک توربین 2300 کیلوواتی نمونه به نام آوانتیس مدل ای وی 1010، با ارتفاع برج 99متر، به تفکیک برای دوره های دو ماهه سال محاسبه شده است. پس از تعیین میزان انرژی مصرفی چاه های کشاورزی برقی منطقه در هر دوره از سال، میزان انرژی مورد نیاز و قابل استحصال، مطابقت داده شده است. در این تحقیق ازنرم افزارهای SPSS نسخۀ 18، ویندوگرافر 2/0/3 و متلب 7/13/0/564 استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که در منطقۀ بروجرد، برای بهره برداری از انرژی باد در تمام سال، به حداقل 39 توربین 2300 کیلوواتی با ارتفاع 99 متر نیاز است. با استفاده از توربین‌های مذکور علاوه بر گام برداشتن در مسیر توسعۀ پایدار کشاورزی، در طول سال نیز انرژی مازاد وجود داشته و قابل تزریق به شبکۀ سراسری برق خواهد بود.

مقاله کوتاه پایداری، زیست‌اقتصاد چرخشی و تاب‌آوری محیطی

بررسی فنی و اقتصادی روش های برداشت برنج در منطقه شیروان چرداول

صفحه 378-386

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.40422

محمدهاشم رحمتی، غلام عباس سهرابوندی، مهدی خدادادی، آیت محمد رزداری

چکیده برنج یکی از غلات پر مصرف ایران است و نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی دارد. با توجه به رشد جمعیت، افزایش تولید این محصول و کاهش تلفات اهمیت ویژه ای در جلوگیری از واردات برنج دارند. تلفات برنج در مرحله برداشت بیشترین تلفات محصول را به خود اختصاص داده است. کاهش تلفات در این مرحله ضروری است و این امر مستلزم درو به موقع محصول، جداسازی دانه از بقایای گیاهی با کمترین تلفات، به دست آوردن محصول با کیفیت بالا و انتخاب روش مناسب برداشت است. انتخاب روش برداشت بستگی به عوامل مختلفی در هر منطقه دارد. بنابراین روش های مختلف برداشت برای هر منطقه باید در شرایط یکسان مقایسه شوند. برای توصیه بهترین روش برداشت در شهرستان شیروان چرداول سه روش برداشت (دستی، کمباین مخصوص برنج و کمباین معمولی غلات) به عنوان سه تیمار آزمایش و چهار روستای شهرستان به عنوان بلوک در نظر گرفته شدند، به عبارت دیگر طرح آزمایشی به کار برده شده طرح بلوک های کاملاًً تصادفی بود. این تحقیق روی رقم عنبربو اجرا شد و پارامترهای اندازه گیری شده عبارت بودند از: ظرفیت مزرعه ای مؤثر، درصد تلفات کل، درصد تلفات مرحله درو، سایر تلفات، تعداد کارگر مورد نیاز و هزینه برداشت. نتایج نشان داد که تفاوت کل پارامترها در میان تیمارها در سطح یک درصد معنی دار است. ظرفیت مزرعه ای مؤثر در برداشت با کمباین معمولی غلات بیشتر از تیمارهای دیگر بود، کمترین درصد تلفات مربوط به برداشت با کمباین مخصوص برنج (32/2%) بود و بیشترین درصد تلفات در روش برداشت با کمباین غلات (816/3%) به دست آمد. بیشترین هزینه برداشت در روش برداشت دستی و کمترین آن در برداشت با کمباین مخصوص برنج بود. بنابراین با توجه به نتایج به دست آمده از این تحقیق استفاده از کمباین مخصوص برداشت برنج در این منطقه توصیه می شود.

مقاله کوتاه مهندسی سامانه‌ها

پیش بینی میزان خردشدگی خاک طی عملیات خاک‌ورزی با استفاده از سیستم استنتاج فازی- عصبی (ANFIS)

صفحه 387-398

https://doi.org/10.22067/jam.v4i2.40425

رضا صدقی، یوسف عباسپور گیلانده

چکیده ایجاد ساختمان مناسب برای خاک به منظور رشد محصول از اهمیت زیادی برخوردار است و یکی از مشخصه های اصلی ساختمان خاک، اندازه خاک دانه‌ها می باشد. راه های مختلفی جهت نشان دادن وضعیت پایداری خاک دانه‌ها وجود دارد که از متداول ترین آنها می توان به تعیین میانگین وزنی قطر خاک دانه ها اشاره کرد. در این مقاله از روش سیستم استنتاج فازی بر پایه شبکه عصبی تطبیقی (ANFIS) برای توصیف میزان خرد شدن خاک در ترکیب ادوات خاک ورزی اولیه و ثانویه شامل زیرشکن، گاوآهن برگرداندار و دیسک ثانویه به منظور تهیه زمین برای کاشت محصولات زراعی استفاده شد. سیستم استنتاج فازی- عصبی تطبیقی روش مناسبی برای حل مسائل غیرخطی است. ANFIS ترکیبی از روش استنتاج فازی (FIS) و شبکه عصبی مصنوعی (ANN) است که از توانایی هر دو مدل بهره می برد. در این تحقیق، ورودی های مدل شامل محتوی رطوبتی خاک، سرعت پیشروی تراکتور و لایه های عمقی شخم بود. برای ارزیابی عملکرد مدل از پارامترهای مجذور میانگین مربعات خطا (RMSE)، درصد خطای نسبی (ε)، میانگین خطای مطلق (MAE) و ضریب تبیین (R2) استفاده شد که به ترتیب 135/0، 6/3%، 122/0 و 981/0 به دست آمد. به-منظور ارزیابی مدل ANFIS، داده های به دست آمده از این مدل با داده های مدل شبکه عصبی مصنوعی مورد مقایسه قرار گرفت. مقایسه نتایج به-دست آمده از مدل فازی- عصبی و شبکه عصبی مصنوعی نشان داد که مدل ANFIS داده های نزدیک‌تری به داده های واقعی در مقایسه با مدل شبکه عصبی مصنوعی ارائه کرد.